Tazminat

Cezaevi idaresinin eşinizle görüşmenizi kanuni bir dayanak olmaksızın engellemesi nedeniyle uğradığınız manevi zararların telafisi için mahkemelerden tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Temel hakların ihlal edildiğinin tespit edilmesi durumunda, ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için kural olarak yeniden yargılama yapılması gerekmekle birlikte, salgın tedbirlerinin kalkmış olması veya tahliye edilmiş olmanız gibi durumlarda yeniden yargılamanın hukuki bir yarar sağlamayacağı değerlendirilebilir.

Anayasa Mahkemesi tarafından haksız bir disiplin cezası nedeniyle temel haklarınızın ihlal edildiğine karar verilmesi durumunda, hem yeniden yargılama yoluna gidilerek cezanın ortadan kaldırılması hem de tarafınıza tazminat ödenmesi mümkündür. İhlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için öncelikle kararı veren derece mahkemesine dosya gönderilir ve yeniden yargılama yapılarak ihlale neden olan kararın düzeltilmesi sağlanır.

İdare mahkemesi tarafından başvurunuzun sadece süre aşımı gerekçesiyle ve devam eden ihlal durumu göz ardı edilerek reddedilmesi halinde anayasal hak ihlali iddiasıyla üst yargı mercilerine taşıma hakkınız bulunmaktadır. Mahkemelerin, kanunda yer alan süre şartlarını uygularken mağdurun tazminat imkanından yararlanmasını zorlaştıran aşırı şekilci yorumlardan kaçınması gerekmektedir.

Anayasa Mahkemesi, haksız yere gözaltında kalmanız sebebiyle uğradığınız maddi zararları veya kazanç kayıplarınızı kural olarak doğrudan hesaplayıp size ödenmesine karar vermemektedir. Uğradığınız zararın, mevcut mal varlığınız ile uygulanan koruma tedbiri olmasaydı mal varlığınızın olacağı durum arasındaki farktan ibaret olduğu kabul edildiğinden, gerçekleşen ihlal ile zararınız arasında açık ve net bir nedensellik bağı bulunması gerekmektedir.

Hak ihlali kararıyla birlikte maddi tazminat talep etmeniz mümkün olmakla beraber, Anayasa Mahkemesi genellikle ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasını yeterli bir giderim olarak kabul ettiğinden tazminat talebinizi reddedebilmektedir. Somut benzer dosyalarda yüksek mahkeme, şirkete yatırılan paranın iadesi talebiyle açılan dava sırasında yapılan kanuni düzenleme sonucu alacağın tahsil imkânının ortadan kaldırılması nedeniyle oluşan ihlalin telafisi için mahkeme sürecinin yeniden işletilmesinde hukuki yarar görmektedir.

Hak ihlali tespit edilen durumlarda mahkemenin temel amacı ihlalin sonuçlarını tamamen ortadan kaldırmak olduğu için öncelikle davanızın ilk derece mahkemesinde yeniden görülmesine karar verilmektedir. Anayasa Mahkemesi, alacağınızın tahsil imkânının sonradan çıkarılan kanunla engellenmesi şeklindeki müdahalelerde en uygun çözümün yeniden yargılama yapılması olduğunu kabul etmektedir.

Anayasa Mahkemesi sizi haklı bularak haklarınızın ihlal edildiğine karar verse bile, doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesine hükmetmek yerine öncelikle yargılamanın yenilenmesi yolunu tercih etmektedir. Yüksek mahkeme, kanuni düzenleme sebebiyle alacağın tahsil imkânının ortadan kalkması durumunda oluşan ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılabilmesi için en uygun yöntemin, dosyanın ilk derece mahkemesine veya ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilerek yargılamanın yeniden yapılması olduğuna kanaat getirmektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından hakkınızın ihlal edildiğine karar verilmesi durumunda, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için öncelikle dosyanızın ilk derece mahkemesinden temin edilerek davanızın yeniden görülmesine karar verilmektedir. Yüksek mahkeme, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesi amacıyla yeniden yargılama yapılmasını hukuki bir yarar ve gereklilik olarak kabul etmektedir.

Meydana gelen ağır yaralanma neticesinde hastanede yatarak tıbbi iyileşme süreci geçirmenize ve belirli bir süre iş gücünüzden mahrum kalmanıza rağmen, sadece kalıcı sakatlık oranınızın bulunmadığı gerekçesiyle maddi tazminat talebinizin reddedilmesi olaydaki idari kusurların tam aydınlatılmaması sebebiyle eksik inceleme niteliği taşımaktadır. Yaralanmanızın, bir başka askerin komutanın odasındaki dolaptan zorla aldığı silahla kalabalık bir alanda ateş etmesi gibi idarenin koruma ödevini yerine getiremediği bir ortamda gerçekleştiği durumlarda, idarenin bu olaydaki ihmali tam olarak tartışılmadan tazminat hakkınızın reddedilmesi adil bir yaklaşım değildir.

Haksız gözaltı veya tutuklama süreçlerinden kaynaklanan maddi zarar taleplerinizin reddedilmesi durumunda Anayasa Mahkemesi sadece kararda açık bir keyfîlik veya bariz bir takdir hatası olup olmadığına bakarak karar vermektedir. Ağır ceza mahkemelerinin maddi tazminat miktarını veya talebin kabul edilip edilmeyeceğini belirlemede daha iyi bir konumda olduğu kabul edildiğinden, ihlal ile zarar arasındaki bağlantının kesin olarak ispatlanması son derece önemlidir.