Tazminat

Bir belediye başkanını veya siyasetçiyi sosyal medya üzerinden siyasi faaliyetleri ve icraatları nedeniyle sert bir dille eleştirmeniz kural olarak ifade özgürlüğü kapsamında korunur ve tarafınıza tazminat yaptırımı uygulanması hukuka aykırı bulunabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, belediye başkanları ve milletvekilleri gibi aktif siyasetçilerin, sıradan vatandaşlara kıyasla eleştiriye karşı çok daha geniş bir tahammül eşiğine sahip olmaları beklenmektedir.

Evet, mahkûm olduğunuz hapis cezasının gerektirdiği süreden daha uzun süre ceza infaz kurumunda tutulduysanız, bu fazladan geçen süre için devletten tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Yargılama sürecinde gözaltında veya tutuklulukta geçirdiğiniz sürenin, sonuçlanan mahkûmiyet hükmündeki hapis cezasından daha fazla olması durumunda ilgili kanun maddeleri kapsamında bir tazminat davası açabilirsiniz.

Yargılamanızın çok uzun sürmesi şikayetiyle Anayasa Mahkemesine yaptığınız başvurunun doğrudan incelenebilmesi için öncelikle bu konudaki idari başvuru yollarını tüketmiş olmanız gerekmektedir. Yakın zamanda yapılan yasal düzenlemeler uyarınca, davaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarına ilişkin olarak kurulan Tazminat Komisyonu isimli yeni bir hukuki yol bulunmaktadır.

Haksız tutukluluk sonrasında beraat etmeniz durumunda açacağınız tazminat davasında verilecek miktar, yaşadığınız mağduriyetle orantılı olmalı ve hakkınızın özünü zayıflatacak kadar düşük kalmamalıdır. Mahkemeler tazminat miktarını belirlerken somut olayın kendine özgü şartlarını, sosyal ve ekonomik durumunuzu, mesleki ve toplumsal konumunuzu dikkate almaktadır.

Makul sürede yargılanma hakkınızın ihlal edildiği iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce, kanunla kurulan ilgili tazminat komisyonuna başvuru yollarını tüketmeniz gerekmektedir. Yakın zamanda yürürlüğe giren yasal değişiklikler çerçevesinde, yargılamaların uzun sürmesi veya makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle oluşan şikayetler için Tazminat Komisyonu isimli idari bir başvuru yolu oluşturulmuştur.

Haksız yere uygulanan tutuklama veya gözaltı tedbirleri sonrasında açılan tazminat davalarında mahkemelerce çok düşük bir manevi tazminata hükmedilmesi, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelebilir. Anayasa Mahkemesi, beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı alan kişilerin haksız tutuklama nedeniyle açtıkları davalarda verilen tazminat miktarının yeterli olup olmadığını denetlemektedir.

Evet, açık alanda bulunan mühimmatın patlaması sonucu yaralanmanız üzerine açtığınız davanın makul bir sürede sonuçlandırılmaması durumunda yaşam hakkınızın usul boyutu ihlal edilmiş olabilir. Anayasa Mahkemesi, bu tür olaylarda idarenin güvenlik hizmetinin yürütülmesi bakımından bir hizmet kusuru bulunup bulunmadığının değerlendirildiği yargılamaların büyük bir süratle ve özenle tamamlanması gerektiğini belirtmektedir.

Yaşadığınız ağır yaralanma olayı temelinde açtığınız tazminat davasının on yılı aşkın süredir karara bağlanmaması, devletin yaşam hakkı kapsamındaki usul yükümlülüğünün açık bir ihlalidir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, hukuki sorumluluğun ortaya konulması amacıyla idari yargıda açılan davalarda makul derecede ivedilik ve özen şartının yerine getirilmesi zorunludur.

KHK ile kamu görevinden çıkarıldıktan sonra OHAL Komisyonu kararıyla görevinize iade edildiyseniz, bu haksız ihraç süreci nedeniyle uğradığınız manevi zararların telafisi için idareye karşı tazminat davası açma hakkınız bulunmaktadır. Geçmişte 7075 sayılı Kanun kapsamında göreve iade edilen kişilerin kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacaklarına dair bir düzenleme bulunmaktaydı ve mahkemeler bu kurala dayanarak tazminat taleplerini reddetmekteydi.

Göreve iade edildikten sonra açtığınız tazminat davasının 7075 sayılı Kanun'da yer alan tazminat talep edilemeyeceğine ilişkin kurala dayanılarak reddedilmesi, anayasal haklarınızın ihlali niteliğini taşıyabilmektedir. İlk derece mahkemeleri, genellikle ilgili kanunun onuncu maddesinde yer alan ve göreve iade edilenlerin ihraçtan dolayı tazminat isteyemeyeceğini belirten hükmü gerekçe göstererek davaları reddetme yoluna gitmekteydi.