Savunma Hakkı

Yargılama aşamasında avukatınızla hukuki meseleler üzerinde önceden ve yeterli bir şekilde görüşememeniz nedeniyle haklarınızı tam olarak öğrenemeyip çelişkili ifadeler vermeniz durumunda adil yargılanma hakkı ihlal edilmiş sayılacağından bu durum verilen kararın bozulmasını ve yargılamanın yenilenmesini gerektirir. Ceza davalarında şüpheli veya sanığın hukuki donanıma sahip iddia makamı karşısında dezavantajlı duruma düşmemesi için avukatın hukuki yardımından gerçek ve etkili bir biçimde yararlanması şarttır.

Yargılama aşamasında lehinize değişen tanık beyanlarının ve el konulan dijital materyallerin mahkemece eksik veya hatalı değerlendirilmesi kararın bozulması için son derece geçerli bir itiraz nedeni olabilmektedir. Ceza yargılamasında, tanıkların aşamalardaki çelişkili beyanları karşısında mahkemelerin bu durumu ayrıntılı olarak tartışması ve hangi beyana neden üstünlük tanıdığını gerekçeli karar içinde açıkça belirtmesi zorunludur.

Hayır, polislerin düzenlediği denetim tutanağı mahkemeler tarafından kesin ve aksi ispat edilemez bir doğru olarak kabul edilemez; sunacağınız somut belgelerle bu tutanağın aksini ispatlayabilirsiniz. İdari organlarca tesis edilen işlemlere karşı açılan davalarda idarece yapılan tespitlerin peşinen doğru kabul edilmesi, kişilerin savunma hakkı kısıtlamasına yol açar.

Mahkemenin, avukatınızın sunduğu geçerli bir mesleki mazereti değerlendirmeden ve savcılığın esas hakkındaki mütalaasına karşı size savunma hazırlamak için yeterli süreyi tanımadan doğrudan hüküm kurması, hukuki açıdan önemli usul eksikliklerine işaret etmektedir. Yargılama sürecinde sanığın ve avukatının, savcılık makamının ortaya koyduğu nihai görüşe karşı diyeceklerini hazırlayabilmesi ve bunları mahkeme huzurunda dile getirebilmesi, adil yargılanma hakkı kapsamında büyük bir öneme sahiptir.

Cezaevinde protesto amacıyla yemek almama eylemi gibi gerekçelerle verilen ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezalarının iptali sürecinde mahkemenin sizi sözlü olarak dinlemesi zorunludur. Uygulanan bu tür disiplin cezaları, infazınız süresince ailenizle ve yakınlarınızla görüşmenizi doğrudan engellediği için medeni hak ve yükümlülükler ile ilgili bir uyuşmazlık kapsamında değerlendirilmektedir.

Mahkemenin başka bir şehirde bulunan tanığı en azından ses ve görüntü bilişim sistemi aracılığıyla duruşmaya bağlayarak size soru sorma imkânı tanıması ve savunma haklarınızı koruması gerekirdi. Ceza yargılamasında kural olarak tanıkların duruşmada dinlenmesi ve sanık ile yüzleştirilmesi esas olmakla birlikte, tanığın mahkemede hazır edilmemesinin geçerli ve hukuki bir nedeni bulunmalıdır.

Mahkemenin, sanığın daha önceden haberdar olmadığı ve aleyhine beyanlarda bulunan bir tanığı sanığın uzaktan bağlandığı bir celsede dinlemesi ve bu beyanı hükme esas alması yargılama kurallarına aykırılık oluşturmaktadır. Sanığın duruşmada bizzat bulunmadığı ve dosyaya yeni dâhil edilen bir ifadeden önceden haberdar edilmediği durumlarda, tanığın ifadesinin alınması davanın sonucunu etkileyen son derece esaslı bir işlem niteliğindedir.

Ceza infaz kurumunun verdiği disiplin cezasına karşı yaptığınız şikayetlerde, görüntülü sistem aracılığıyla sözlü savunma yapma talebinizin reddedilerek dosya üzerinden karar verilmesi adil yargılanma hakkınızın ihlali sonucunu doğurmaktadır. Disiplin cezalarının itiraz mercii olan infaz hakimlikleri, hükümlü veya tutukluların başvurularını incelerken onların meramlarını anlatabilmeleri için mutlaka savunmalarını almak durumundadır.

Duruşmaya uzaktan katılmayı reddederek bizzat mahkeme salonunda bulunmayı talep etmeniz, yargılanma hakkınızdan örtülü veya açık bir şekilde vazgeçtiğiniz anlamına hiçbir şekilde gelmemektedir. Hukuki süreçlerde feragat iradesi durumunun geçerli sayılabilmesi için kişinin bu hakkından açıkça vazgeçtiğini bildirmesi veya sonuçlarını makul olarak öngörebileceği bir eylemde bulunması şartı aranmaktadır.

Avukatınızın size savunmanız amacıyla gönderdiği evrakların cezaevi yönetimi tarafından okunarak doğrudan engellenmesi yasal değildir ve Anayasa ile güvence altına alınan haberleşme hürriyeti hakkının ihlalini oluşturur. Ceza infaz kurumlarında bulunan tutuklu ve hükümlülerin avukatlarıyla yaptıkları yazışmalar, savunma hakkı ve avukat-müvekkil ilişkisinin gizliliği ilkesi gereğince ayrıcalıklı bir denetim usulüne tabidir.