Mülkiyet Hakkı

Kamulaştırma bedelinizin enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılması durumunda anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkı ihlali iddiasında bulunabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atma bedellerinin enflasyon karşısında erimesinin, kişilere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğini belirtmektedir.

Kamulaştırma bedelinin enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi, tarafınıza şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediği için mülkiyet hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi benzer konulardaki kararlarında, kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atma bedellerinin zaman içinde enflasyon karşısında erimesini anayasal güvencelere aykırı bulmuştur.

Kamu kurumlarından olan para alacaklarının enflasyon karşısında önemli ölçüde erimesi Anayasa Mahkemesi tarafından mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul edilmektedir. Yüksek mahkeme, devletten alınması gereken çeşitli para alacaklarının zamanında ödenmeyerek enflasyon karşısında değer kaybına uğratılmasının veya değer kaybına uğratılarak ödenmesinin kişilere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı külfet yüklediğini belirtmektedir.

Evet, kamulaştırma bedelinizin enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılması durumunda Anayasa Mahkemesine başvurarak mağduriyetinizin giderilmesini talep edebilirsiniz. Yüksek mahkeme, kamulaştırma veya kamulaştırmasız el atma davalarında belirlenen tazminatların uzun süren yargılamalar ve enflasyon nedeniyle erimesini, vatandaşa şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediği şeklinde değerlendirmektedir.

Emekli aylıklarına yapılacak artışlarda oransal karşılaştırma yerine muadil miktar karşılaştırması getirilmesi kural olarak mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul edilmemektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kanunda öngörülen alt sınırın belirlenmesinde Sosyal Güvenlik Kurumu sigortalılarına bağlanan yaşlılık aylıklarına yapılan artış oranları yerine miktar üzerinden bir hesaplama sistemine geçilmesi, emekliyi tamamen aylıktan veya asgari bir yaşam standardından mahrum bırakmamaktadır.

Asker kökenli olmayan öğretim üyelerinden farklı olarak daha düşük bir ek gösterge rakamına tabi tutulmanız, anayasal güvence altında bulunan mülkiyet hakkınızla bağlantılı olarak ayrımcılık yasağını ihlal etmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, Sağlık Bilimleri Üniversitesinde görev yapan ve askerî kurumlardan devredilen profesörler ile diğer profesörler arasında ek gösterge rakamı yönünden yaratılan bu ikili uygulama, anayasanın eşitlik ilkesiyle bağdaşmamaktadır.

Kamulaştırma bedelinin komşu taşınmazlara göre daha düşük belirlenmesi ve bu konudaki esaslı itirazlarınızın mahkemece değerlendirilmemesi durumunda mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yargılama sürecinde, arazinizin değerinin hesaplanmasında kullanılan tarımsal üretim masraflarının komşu dosyalardaki emsal kararlara kıyasla farklı veya hatalı uygulandığını iddia etmeniz ve bu iddianın davanın sonucunu etkileyecek önemde olması hâlinde, mahkemelerin bu durumu özenli bir şekilde incelemesi gerekmektedir.

Hakkınızda verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ile birlikte el konulan aracınızın doğrudan müsadere edilerek bu kararın hemen infazına girişilmesi mülkiyet hakkınızın ihlali sonucunu doğurabilmektedir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, mülkiyet hakkına müsadere yoluyla yapılan müdahalenin keyfî veya hukuka aykırı olup olmadığının ileri sürülebileceği bir yol olarak öngörülen temyiz kanun yoluna başvuru imkânı, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ile birlikte askıya alınmaktadır.

Mahkemeler tarafından taşınmazınız üzerine konulan ihtiyati tedbir kararının makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi, mülkiyet hakkının ihlali olarak değerlendirilebilmektedir. Taşınmazların üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlenmesi amacıyla uygulanan bu tür kısıtlamaların hukuka uygun sayılabilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerekmektedir.

Mahkeme sürecinin çok uzun sürmesi ve bu nedenle arsanız üzerindeki tedbir kararının yıllarca kaldırılamaması mülkiyet hakkınızı ihlal ettiğinden, uğradığınız bu haksızlık karşısında manevi tazminat alabilirsiniz. Yargı makamları tarafından geçici hukuki koruma amacıyla taşınmazların üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlenmesi için konulan tedbirlerin makul süreyi aşacak şekilde uzun yıllar boyunca devam etmesi, anayasal bir hak olan mülkiyet hakkı güvencelerine aykırılık teşkil etmektedir.