Mal Rejimi

Eşinizin borcundan dolayı oturduğunuz eve haciz gelmesi durumunda, tapu sizin üzerinize olmasa dahi haczin kaldırılması için dava açma hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, ailenin barındığı ve yaşamını sürdürdüğü konut aile konutu niteliği taşımakta olup tüm aile bireyleri tarafından ortak kullanılmaktadır.

Mahkemenin, icra takibinin tarafı veya evin sahibi olmadığınız gerekçesiyle itirazınızı reddetmesi ve taraf sıfatınızın bulunmadığını belirtmesi, Anayasa ile güvence altına alınan aile hayatına saygı hakkınıza aykırılık teşkil etmektedir. Hukuk sistemimizde aktif husumet ehliyeti olarak adlandırılan dava açma hakkı, aile konutu söz konusu olduğunda sadece borçlu eş ile sınırlı tutulamaz.

İcra işlemlerinde haczedilmek istenen evin ailenizin durumuna uygun olup olmadığı değerlendirilirken, sadece borçlu eşinizin değil, sizin ve tüm ailenizin sosyal ve ekonomik durumu bir bütün olarak dikkate alınmak zorundadır. İlgili kurallarda öngörülen haciz yasağının temel amacı, borçlunun hâline münasip ev niteliğindeki konutunun elinden alınmasını engelleyerek ailenin barınma hakkını korumaktır.

Borçlu siz olmasanız dahi ailenizle birlikte yaşadığınız evin haczedilmesine karşı dava açarak hukuki haklarınızı arayabilirsiniz. Mahkemelerin, yalnızca icra takibinin tarafı olan borçlunun dava açabileceğini belirterek eşin dava açma ehliyetini reddetmesi anayasal hakların ihlali niteliğindedir.

İcra dosyasında borçlu sıfatınız bulunmadığı gerekçesiyle mahkemenin evinizin haczedilemezliği yönündeki şikayetinizi reddetmesi, aile hayatına saygı hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Kanunlarımızda yer alan haciz yasağının temel amacı, borçlunun ve ailesinin barınma hakkını korumaktır.

Haczedilen evin aile konutu olduğu durumlarda haczedilmezlik değerlendirmesi sadece borçlunun değil, borçlunun ve ailesinin sosyal ile ekonomik durumuna uygun olan konut biçiminde bir bütün olarak yapılmalıdır. İlgili kanun maddesinde öngörülen haciz yasağının temel gayesi borçlunun barınma hakkını korumak olsa da, söz konusu meskenin bir aile konutu olması halinde durum değişmektedir.

Kanun koyucu, sağ kalan eşin evlilik süresince edindiği eski yaşantısını devam ettirebilmesi ve ani bir mağduriyet yaşamaması adına konut hususunda koruyucu özel hükümler getirmiştir. Vefat eden eşinize ait olup birlikte yaşadığınız bu aile konutu üzerinde, öncelikle kendi mal rejimi alacağınıza mahsup edilmek, eğer bu yetmezse üstünü bedel olarak eklemek suretiyle kendinize intifa veya oturma hakkı tanınmasını mahkemeden talep edebilirsiniz.

Eşinizin vefatı halinde, sağ kalan eş olarak hayatınızı alıştığınız düzende devam ettirebilmeniz amacıyla, yasa koyucu size eski yaşantınızı sürdürebilmeniz için aile konutu üzerinde özel bir ayni hak talep etme imkanı sunmuştur. Bu kapsamda, mal rejiminin tasfiyesi aşamasında hesaplanacak olan katılma alacağınızı bu evin değerinden mahsup ettirerek, duruma göre mülkiyet hakkının veya intifa ya da oturma hakkının size özgülenmesini mahkemeden talep etmeniz hukuken mümkündür.

Eşinizin vefatı nedeniyle mal rejimi ölüm tarihinde sona erer ve sağ kalan eş olarak öncelikle miras hakkınızdan bağımsız şekilde mal paylaşımından doğan yasal haklarınızı talep edebilirsiniz. Evlilik içinde alınmışsa, ev üzerinde alacak hakkınız doğacaktır.