Kamu Yararı

Geçmişte yaşadığınız olaylara dair kayıtların güncelliğini yitirmesine rağmen internette yer alması ve itibarınızı zedelemesi durumunda, içeriklerin kaldırılmasını talep etmeniz mümkündür ve bu durum unutulma hakkı çerçevesinde değerlendirilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kişilerin geçmişte yaşadıkları ve kamu yararı taşımayan haberlerin dijital arşivlerden silinmesini isteme hakkı, özel hayata saygı ve kişinin maddi-manevi varlığını geliştirme hakkının bir gereğidir.

Geçmişte yaşanmış ve artık güncelliğini kaybetmiş olaylara ilişkin haberlerin arama motorlarında sürekli karşınıza çıkması durumunda, bu içeriklerin kaldırılmasını talep etme hakkınız yasal güvence altındadır. Hukukumuzda bireylerin geçmişteki olumsuzluklarla sürekli anılmasını engellemek amacıyla unutulma hakkı isimli temel bir prensip geliştirilmiştir.

Unutulma hakkı taleplerinin değerlendirilmesinde verinin yayımlanmasından bu yana geçen zaman en kritik etkenlerden biri olmakla birlikte, hukuk sisteminde bunun için kesin olarak belirlenmiş bir son kullanma tarihi bulunmamaktadır. Aradan geçen zamanın artması, bilginin güncelliğini yitirmesine ve sizinle olan bağının zayıflamasına neden olduğundan, talebinizin kabul edilme olasılığını önemli ölçüde artırmaktadır.

Hayır, rızanız olmadan paylaşılamaz; hastanelere veya sağlık kuruluşlarına sunduğunuz sağlık, genetik ve biyometrik bilgilerinizi içeren verileriniz, doğası gereği insanın en mahrem alanına girdiği için veri koruma hukuk sisteminde özel nitelikli kişisel veri olarak çok daha sıkı bir koruma rejimine tabi tutulmaktadır. Bu tür hassas verilerin izinsiz paylaşılması toplumda ayrımcılığa veya kişilerin ciddi mağduriyetler yaşamasına yol açma riski taşıdığından, yasalarda istisnai olarak belirtilen kamu yararı durumları haricinde, bu bilgilerin yalnızca sizin vereceğiniz serbest ve açık rıza beyanı ile işlenebilmesi veya üçüncü kişilerle paylaşılabilmesi mümkündür.

Sağlık bilgileriniz, cinsel hayatınız, siyasi düşünceniz veya etnik kökeniniz gibi bilgiler özel nitelikli kişisel veri statüsünde olup, kural olarak sizin açık rızanız olmaksızın işlenmesi hukuken yasaklanmıştır. Bu tür veriler, bireylerin özel yaşamına dair yüksek risk oluşturma potansiyeli taşıdıkları için standart kişisel verilere kıyasla çok daha sıkı ve özel bir hukuki korumaya tabi tutulmaktadır.

Adli makamlarla kolluk arasındaki resmi görüşmelerin devletin kurumsal sistemleri üzerinden kayıt altına alınması, üçüncü kişilerin nitelikli verilerini içerse dahi, soruşturma kapsamında kamu yararı gözetildiğinden hukuka uygun bir veri işleme faaliyeti olarak değerlendirilebilmektedir. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca, yargı makamları ve adli kolluk tarafından soruşturma ve kovuşturma amacıyla işlenen veriler kanunun istisnaları kapsamında yer aldığından bu noktada ilgili kişilerin açık rıza şartı aranmamaktadır.

İdarelerin, kontrolleri altındaki hayvanların durumlarına ilişkin verileri sivil toplum kuruluşlarından veya hak savunucularından gerekçesiz biçimde gizlemesi, doğrudan bilgi edinme hakkı ve ifade özgürlüğü ihlali kapsamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. İnsan hakları mahkemeleri, hayvan refahı konularının yüksek kamu yararı taşıyan meseleler olduğunu ve idarelerin bu konudaki şeffaflığının demokratik denetimin bir gereği olduğunu sıklıkla vurgulamaktadır.

Kanunlar ve adalet sistemi toplumsal düzenin sağlanmasında vazgeçilmez bir yere sahip olsa da, anayasa teorisinin antik kökenlerine göre devletin gerçek temeli salt adalet kurallarından çok vatandaşlar arasındaki siyasal dostluk bağıdır. Adaletin ve sert yaptırımların tek başına bir toplumu bir arada tutmaya yetmeyeceği, katı kuralcılığın ötesinde, vatandaşların birbirleri için en iyiyi istemesine dayalı bir kamu bilincine ihtiyaç duyulduğu savunulur.

Demokratik bir devlette yaşansa dahi, devletin kurucu felsefesine ve anayasal düzenine bağlılık göstermeyen kişilerin her konuda diğer vatandaşlarla mutlak ve tam eşit siyasi haklara sahip olması hukuken ve felsefen beklenemez. Modern demokrasilerde eşitlik ilkesi temel bir hak olmakla birlikte, anayasa teorisi bağlamında demokratik eşitlik kavramının sınırları farklı şekillerde yorumlanabilmektedir.

Vergi yasalarının geriye dönük olarak uygulanması, uluslararası yatırım hukukunda yatırımcının hukuki güvenlik ve meşru beklentiler ilkesine aykırılık teşkil edebilecek çok ciddi bir müdahaledir. Özellikle geçmişte vergiden muaf tutulan veya vergiye tabi olmayan bir işlemin sonradan yasalar değiştirilerek vergilendirilmek istenmesi, adil ve hakkaniyetli muamele standardının açık bir ihlali olarak tahkim mahkemelerinin önüne getirilebilir.