Hukuka Aykırılık

Hukukumuzda, kişisel sağlık verilerinizin işlenmesi için vermiş olduğunuz onayı, kural olarak dilediğiniz her an ve kuruma hiçbir gerekçe göstermeksizin geri alma hakkına mutlak surette sahipsiniz. Ancak, rızanın geri alınması işlemi kanunen yalnızca ileriye dönük sonuçlar doğurduğundan, onayınızı resmen iptal ettiğiniz tarihe kadar mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmiş olan mevcut veri işleme faaliyetlerini otomatik olarak hukuka aykırı veya baştan geçersiz hale getirmemektedir.

Vergi inceleme raporlarında sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenlediğiniz ya da kullandığınız yönünde bir tespit bulunması halinde, bu durumun kayıtlı olduğunuz meslek odasına bildirilmesi yasal bir istisna olarak kabul edilmektedir. Ancak bu bildirim, sizin hukuken suçlu olduğunuz anlamına gelmez zira idari nitelikteki bir raporun yargı kararı olmaksızın kesin bir mahkumiyet gibi değerlendirilmesi mümkün değildir.

E-ticaret pazar yerlerinde çatı platform hizmeti sunan aracı şirket ile ürünü doğrudan adresinize gönderen işletme arasında sadece siparişin teslimi, faturanın yasal olarak oluşturulması veya kargo işlemleri gibi operasyonel amaçlarla kişisel verilerinizin mecburi olarak aktarılması hukuka uygun bir gerekliliktir. Ancak yapılan bu aktarımın siparişin ifası bağlamı dışına çıkılarak satıcı tarafından size reklam veya pazarlama gibi farklı ticari amaçlarla yöneltilmesi açıkça hukuka aykırılık teşkil edebilecek bir durumdur.

İşverenin sizden talep ettiği sağlık verilerinin ve tıbbi testlerin, yalnızca yerine getireceğiniz işin niteliğiyle ve iş sağlığı güvenliği gereklilikleriyle doğrudan bağlantılı olması durumunda istenmesi makul karşılanabilir. Masa başı bir pozisyonda çalışan bir işçiden HIV testi veya işle ilgisi olmayan detaylı sağlık taramaları istenmesi, işverenin bilgi edinme hakkının sınırlarını aşan ve işçinin kişilik haklarına ağır bir müdahale oluşturan bir uygulamadır.

Hastanelerde tutulan tıbbi kayıtlarınız ve hastalık geçmişiniz niteliği gereği özel nitelikli kişisel veri statüsünde olduğundan, bu verilerin yasal bir zorunluluk veya açık rızanız bulunmadan üçüncü kişilerle veya araştırmacılarla paylaşılması eylemi hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Sağlık verilerinizin bilimsel araştırma gibi istisnai amaçlarla kullanılabilmesi için hastanenin öncelikle sizin kimliğinizi doğrudan ortaya koyan ad, soyad ve adres gibi bilgilerinizi kodlarla değiştirerek gizlemesi ve güçlü bir kimlik kodlama yöntemine başvurması gerekmektedir.

Mahkemenin resmi bir müzekkere ile talep etmesi üzerine hastanenin eşinize ait psikolojik tedavi kayıtlarını dava dosyasına göndermesi, kural olarak bir hukuka aykırılık olarak değerlendirilmemektedir. Kanun sistematiğinde, özel nitelikli kişisel veriler arasında yer alan sağlık verilerinin yargı makamları tarafından yargılama faaliyetleri kapsamında işlenmesi istisnai bir alan olarak düzenlenmiştir.

Doğrudan yanıt: Akıllı asistanların hizmet kalitesini artırmak veya algoritmik modelleri eğitmek bahanesiyle sizden habersiz sürekli ses verisi toplaması ve dinleme yapması, özel hayatınıza yönelik ciddi bir yasal müdahale anlamı taşımaktadır. Siz onay vermeden gerçekleştirilen bu tür gerçek zamanlı veri madenciliği faaliyetleri ve sürekli gözetleme durumları, açık rıza ve şeffaflık ilkelerinin ihlali olarak değerlendirilmeye son derece müsaittir.

Kişisel sağlık verilerinizin bizzat sizin tarafınızdan kamuya açık hale getirilmesi, bu verilerin üçüncü kişiler tarafından rızanız aranmaksızın sınırsızca ve keyfi olarak işlenebileceği şeklinde yorumlanamaz. Kendi sağlığınıza ilişkin bilgileri veya tedavi süreçlerinizi sosyal çevrenizde ya da sosyal medyada paylaşmanız, o bilgilerin kişisel veri olma niteliğini tamamen ortadan kaldırmaz.

Şirketin işe alım sürecinde size herhangi bir ön bilgilendirme yapmaksızın sosyal medya hesaplarınızı gizlice incelemesi ve buna dayanarak karar vermesi hukuka aykırılık teşkil edebilecek bir durumdur. İşverenlerin, çalışan adaylarını sosyal ağlar üzerinden araştırması tamamen yasaklanmamış olsa da, bu tür bir inceleme yapılmadan önce adayın mutlaka aydınlatılması ve bu durumun örneğin iş ilanında açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

Hekimin veya hizmet sunan aracı platformun, uzaktan sağlık hizmeti sunmak için gerekli resmi çalışma izinlerine ve yasal belgelere sahip olmadığı halde size bu hizmeti sunabileceği izlenimi vermesi, çok ağır bir hukuka aykırılık durumudur. Sözleşme görüşmeleri aşamasında, hekimin yetkisiz olduğu halde dürüstlük kuralına aykırı davranarak sizi oyalayıp vakit kaybettirmesi ve hastalığınızın kötüleşmesine neden olması, hukukta sözleşme öncesi sorumluluk ilkesine dayanarak tazminat talep etmenize hukuki olanak sağlayabilir.