Hukuka Aykırı Delil

Kamuya açık alanlarda bulunan MOBESE ve güvenlik kameralarının suç işlenmeden önce, herhangi bir hâkim veya savcı kararı olmaksızın spesifik olarak bir kişiyi sürekli ve gizli şekilde izlemek amacıyla kullanılması hukuka aykırı delil tartışmalarını doğrudan gündeme getirmektedir. Sokak gibi kamusal bir alanda bulunsanız dahi, eylemlerinizin sistematik bir şekilde kayda alınarak profilinizin çıkarılması ve bunun süreklilik arz etmesi, tıpkı kapalı bir alandaki izleme gibi özel hayatın gizliliğine ağır bir müdahale olarak değerlendirilmektedir.

Akıllı telefonlar gibi dijital cihazlarda arama yapılabilmesi kural olarak hakim kararına tabi olmakla birlikte, sadece gecikmesinde sakınca bulunan acil hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle arama yapılması hukuki incelemeye esas oluşturabilecek yasal bir istisnadır. Ancak, eğer ortada derhal müdahale edilmediğinde delillerin kaybolacağı gibi acil bir durum yoksa, salt savcılık kararıyla gerçekleştirilen işlemler neticesinde elde edilen veriler hukuka aykırı delil olarak nitelendirilebilmektedir.

Suç işlendiğine dair kuvvetli şüphelerin bulunduğu hallerde, polisin kendi kararıyla dilediği gibi gizli kayıt yapması mümkün değildir. Kanunda sayılan insan ticareti, kasten öldürme, uyuşturucu madde imal veya ticareti gibi belirli ağır suçların soruşturulması sırasında ve başka suretle delil elde edilememesi halinde teknik araçlarla izleme yöntemine başvurulabilir.

Kolluk kuvvetlerinin şüpheliden zor veya baskı kullanarak telefon şifresini talep etmesi, kişinin kendisi aleyhine delil vermeye zorlanamaması ilkesi kapsamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir ihlal niteliği taşıyabilmektedir. Mevzuatımızda yer alan susma hakkı gereğince, hiç kimse kendisi veya yakınları aleyhine beyanda bulunmaya veya delil göstermeye zorlanamaz.

Hakkınızda yürütülen bir arama işlemi sırasında, kararda belirtilen suçla bağlantısı olmayan ancak başka bir suçun işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil ele geçirilirse, bu bulgulara tesadüfen elde edilen delil adı verilmektedir. Bilgisayarınızda yapılan yasal arama sırasında çıplak gözle görülebilecek şekilde rastlanan bu tür yeni deliller muhafaza altına alınır ve durum derhal Cumhuriyet Savcılığına bildirilir.

Bilişim sisteminizde usulüne uygun olarak icra edilen bir arama faaliyeti sırasında, arama kararına konu olan suç dışında başka bir suçun işlendiğine dair şüphe uyandıran bulgularla karşılaşılması durumunda bu veriler tesadüfen elde edilen elektronik delil statüsünde değerlendirilebilir. Ancak kolluk görevlilerinin, buldukları bu yeni delillere dayanarak mevcut aramayı kendi inisiyatifleriyle genişletmeleri ve tüm sistemi başka suçlar için bir keşif aramasına dönüştürmeleri hukuka uygun kabul edilmez.

Yapılmakta olan bir arama sırasında soruşturma konusu dışında başka bir suçun işlendiği şüphesini uyandıran verilere rastlanması ceza hukukunda tesadüfi delil olarak adlandırılmakta olup, bu durum adli makamlarca ayrıca usuli bir değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. Kanun gereği, bilgisayarda durağan halde bulunan bu tür verilere rastlandığında arama işlemi derhal durdurulmalı ve durum Cumhuriyet Savcılığına bildirilerek yeni suç şüphesi için ayrıca bir arama kararı talep edilmelidir.

İletişimin denetlenmesi esnasında, karara konu olan asıl soruşturmayla ilgisi bulunmayan ancak tamamen başka bir suçun işlendiği şüphesini uyandıran tesadüfi bilgilere ulaşılması ceza yargılamasında mümkündür. Hukukumuzda bu tür tesadüfen elde edilen konuşma içeriklerinin geçerli bir ispat aracı olarak kullanılabilmesi, ortaya çıkan bu yeni suç tipinin de kanunda sayılan ve dinleme kararı verilebilecek ağır katalog suçlar arasında yer almasına bağlıdır.

Türk ceza muhakemesi sistemi uyarınca, şüphelinin bilgisayarına uzaktan erişim sağlanarak (uzaktan arama) veri elde edilmesi hukuken mümkün görünmemektedir. Hukukumuzda bilişim sistemlerinde arama yapılması sıkı şartlara bağlanmış olup, kişinin haberi ve fiziksel bir el koyma işlemi olmaksızın doğrudan sisteme sızılması, temel hak ve özgürlüklere ağır bir müdahale anlamı taşıyacaktır.

Şüphelinin bilgisayarında arama yapılmasına izin veren yasal düzenlemeler, kural olarak sadece şüphelinin o an fiilen kullandığı fiziksel cihaz ve bu cihaza takılı olan donanımlarla sınırlı bir yetki sunmaktadır. Kolluk kuvvetlerinin sizin cihazınız üzerinden uzaktan erişim sağlayarak yurt dışı sunucularında, ağ sistemlerinde veya yer sağlayıcı konumundaki şirketlerin veri kütüklerinde izinsiz arama yapması genel hukuki kanaate göre ölçüsüz bir müdahale olarak değerlendirilmektedir.