Etkili Başvuru Hakkı

Dava devam ederken yürürlüğe giren yeni bir kanuni düzenleme nedeniyle alacağınızı tahsil etme imkânınızın ortadan kaldırılması, anayasal haklarınızın ihlal edildiği anlamına gelmektedir. Alacağınızın tahsili için uygun hukuki yollara başvurmuş olmanıza rağmen yargılama sırasında yapılan kanuni düzenleme sebebiyle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmanız, Anayasa tarafından güvence altına alınan mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlali niteliği taşımaktadır.

Alacağınızın tahsili için uygun hukuki yollara başvurmanıza rağmen yargılama sırasında yapılan yeni bir kanuni düzenleme nedeniyle hakkınızı alma imkanından mahrum bırakılmanız, mülkiyet hakkınızın ve etkili başvuru hakkınızın ihlali sayılabilir. Anayasa Mahkemesi, alacağın tahsiline yönelik hukuki mekanizmaların sonradan yürürlüğe giren kurallarla işletilemez hale getirilmesinin, kişilerin anayasal güvence altındaki mülkiyet hakkı ile doğrudan bağlantılı olduğunu belirtmektedir.

İnfaz hakimliğinin mahpusların temel haklarını ilgilendiren şikayetleri ciddi bir şekilde incelemeden ve somut gerekçeler sunmadan reddetmesi, özel hayata saygı hakkı ve haberleşme hürriyetiyle bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlaline yol açabilir. Ceza infaz kurumlarındaki uygulamaların anayasal haklara müdahale oluşturduğu yönündeki savunulabilir iddiaların yargı mercilerince derinlemesine araştırılması gerekmektedir.

Sınır dışı edilecek kişiye ülkesinde karşılaşabileceği risklere karşı gerçek anlamda bir koruma sağlanabilmesi için, karara karşı idari ve yargısal yollara başvurulduğunda bu sürecin kişiyi fiilen koruyacak şekilde işletilmesi gerekmektedir. Bir kişinin mahkemede iptal davası açtığı gün, hukuki temsilcisi olan avukatına dahi haber verilmeden ve olağan sınır dışı usulleri dışına çıkılarak ülkesine geri gönderilmesi, kişinin yargı mercilerine erişimini anlamsız hâle getirir.

Mahkemenin tazminat talep edilemez hükmüne dayanarak davanızı reddetmesi adil yargılanma hakkı kapsamında hukuka aykırı kabul edildiğinden, yeniden yargılama talebiyle Anayasa Mahkemesine başvurarak hakkınızı arayabilirsiniz. Mahkemeler, kanunda yer alan ve kamu görevine iade edilenlerin tazminat talep edemeyeceğini öngören kurala dayanarak davanızı reddetmiş olsa da, bu kural Anayasa Mahkemesi tarafından kişilerin maddi ve manevi zararlarını giderme fırsatını ellerinden aldığı gerekçesiyle daha önceden iptal edilmiştir.

Dava sürecinde yapılan yasal bir düzenleme nedeniyle alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması, mülkiyet hakkınızla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen yargılama sırasında yapılan kanuni düzenleme sebebiyle kişilerin hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını hak ihlali olarak değerlendirmektedir.

Bölge idare mahkemesinin maddi zararınızın hatalı hesaplandığına ve zarar kalemleriyle ilgili iddialarınızın eksik araştırıldığına dair başvurularınızı cevapsız bırakması, açık bir hak ihlali niteliği taşımaktadır. Yargı mercileri, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek maddi hasar hesaplamaları ve zarar iddialarını açıkça değerlendirmekle yükümlüdür.

Yıllarca süren yargılamalar neticesinde uğranılan zararların giderilmesi için kurulan komisyon tarafından size çok düşük bir miktar ödenmesi durumunda Anayasa Mahkemesine başvurarak hakkınızı arayabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, yargılama süresinin uzunluğuna rağmen komisyonun takdir ettiği tazminatın emsal kararlara göre çok düşük kalmasını etkili başvuru hakkı ihlali olarak kabul etmektedir.

Yıllarca süren davalar nedeniyle uğranılan zararların giderilmesi için kurulan komisyonun takdir ettiği tazminat miktarının yetersiz olması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Mahkeme, medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklarda yargılama süresinin uzun olup olmadığını değerlendirirken davanın karmaşıklığı, tarafların tutumu ve yargılamanın kaç dereceli olduğu gibi hususları dikkate alır.

Murisinizin vefatından önce maruz kaldığı uzun yargılama süreci nedeniyle mirasçılar olarak yaptığınız başvurularda, komisyonun sizleri aynı aile ekonomisi birliği içinde değerlendirerek lehinize tek ve yetersiz bir tazminata hükmetmesi hukuka aykırı bulunabilir. Yargılamanın dokuz yılı aşkın bir süre devam etmesi gibi durumlarda takdir edilen bu tip sembolik tutarlar, mağduriyetinizi gidermekten son derece uzaktır.