Etkili Başvuru Hakkı

Cezaevinde şiddete başvurmadan ve kurumun düzenini bozmadan protesto amacıyla yemeği almamanız nedeniyle ceza almanız, doğrudan ifade özgürlüğünüz çerçevesinde değerlendirilmesi gereken bir konudur. Anayasa Mahkemesi, ceza infaz kurumunda alınan salgın tedbirleri gibi durumlara karşı tepkinizi barışçıl yollarla göstermenizin bir ifade aracı olabileceğini kabul etmektedir.

Mahkemelerin disiplin cezasına karşı yaptığınız itirazı incelerken sizin ifade özgürlüğüyle ilgili temel savunmalarınızı hiç dikkate almadan karar vermesi durumunda etkili başvuru hakkı ihlal edilmiş olur. Hukuk sistemimizde sadece itiraz edebileceğiniz bir mahkeme yolunun bulunması yeterli değildir; aynı zamanda bu yolun pratikte de iddialarınızı inceleme ve başarı şansı sunma kapasitesine sahip olması gerekir.

Şirkete yatırdığınız paranın iadesi amacıyla açtığınız dava devam ederken yapılan kanuni bir düzenleme neticesinde alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yüksek mahkeme, benzer bir olayda alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen sonradan yürürlüğe giren kanuni düzenlemelerle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmayı hak ihlali olarak değerlendirmiştir.

Şirkete yatırdığınız paranın iadesi talebiyle açtığınız dava devam ederken yapılan yasal bir düzenleme sonucunda alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması, anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelebilmektedir. Anayasa Mahkemesi benzer durumlarda, kişilerin alacaklarını tahsil etmek amacıyla uygun hukuki yollara başvurmasına rağmen yargılama sırasında yürürlüğe giren yeni bir kanuni düzenleme nedeniyle bu mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını hak ihlali olarak değerlendirmektedir.

Anayasa Mahkemesi, önüne gelen uyuşmazlıkları karara bağlarken daha önce benzer olay ve olgular için belirlediği anayasal ilkeleri elbette dikkate almakta ve bu ilkelere dayanarak sonuca ulaşmaktadır. Şirkete yatırılan paranın iadesine yönelik davalarda yargılama sürerken yapılan kanuni düzenlemelerle alacağın tahsili imkânının ortadan kaldırılması durumu, daha önceki emsal kararlarda açıkça değerlendirilmiş ve uygulanacak kurallar ortaya konulmuştur.

Cezaevi idaresinin, bedeli kendi emanet hesabınızdan karşılanmak üzere dergi satın alma talebinizi hiçbir şekilde değerlendirmemesi ve dilekçelerinize cevap vermemesi hukuken hak ihlali anlamına gelebilmektedir. Mevzuata göre mahpusların, masrafı kendi hesaplarından karşılanmak koşuluyla süreli veya süresiz yayınların kurum aracılığıyla satın alınarak kendilerine verilmesini isteme hakları bulunmaktadır.

Şirkete yatırdığınız paranın iadesi için açtığınız dava devam ederken yapılan kanuni bir düzenleme nedeniyle alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması, anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelebilir. Anayasa Mahkemesi benzer durumlarda, kişilerin alacaklarını tahsil etmek için uygun hukuki yollara başvurmasına rağmen yargılama sırasında çıkan yeni bir yasa ile bu mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını etkili başvuru hakkı ihlali olarak değerlendirmektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından hak ihlali kararı verilip dosya yerel veya istinaf mahkemesine gönderildiğinde, ilgili mahkeme derhal ihlal sonucunu doğuran nedenleri ortadan kaldıracak şekilde yeniden yargılama işlemlerini başlatmakla yükümlüdür. Bu aşamada kararın gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken temel iş, öncelikle dava dosyasını temin ederek süreci yeniden aktif hâle getirmektir.

Hakkınızda yürütülen bir soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesine rağmen telefon dinleme kayıtlarınızın kanuni süreler içinde imha edilmemesi ve sistemlere yüklenerek başka dosyalara gönderilmesi durumunda devlet aleyhine tazminat davası açabilmeniz mümkündür. Soruşturma aşamasında telekomünikasyon yoluyla iletişimin denetlenmesi tedbiri neticesinde elde edilen kayıtların takipsizlik kararı sonrasında silinmesi gerekmektedir.

Soruşturma aşamasında elde edilen telefon dinleme kayıtlarınızın takipsizlik kararına rağmen silinmeyerek alenileştirilmesi, öncelikle Anayasa ile güvence altına alınan özel hayata saygı hakkı ve haberleşme hürriyetinizin ihlali anlamına gelmektedir. Devletin, suç soruşturması sırasında elde ettiği kişisel verileri ve iletişim kayıtlarını yasal zorunluluklar doğduğunda gecikmeksizin imha etmesi gerekmektedir.