Bilişim Hukuku

Çocuğunuzun yüzünün, eğitim gördüğü kurumun ve bulunduğu şehrin kamuya açık bir televizyon yayınında açıkça paylaşılması, özel hayatın gizliliği açısından ciddi riskler barındıran ve güvenlik ihlali oluşturabilecek bir durumdur. Her ne kadar reklam olumlu bir mesaj taşısa da, çocuğun kimliğini ve konumunu tespit edilebilir kılan bu tür bilgilerin ifşası, çocuğu siber zorbalık veya fiziksel güvenlik risklerine açık hale getirebilmektedir.

Suçu işleyen kişilerin 18 yaşından küçük olması, onların sosyal medya üzerinden gerçekleştirdikleri onur kırıcı ve mahremiyeti ihlal edici eylemlerden dolayı hiçbir hukuki yaptırımla karşılaşmayacakları anlamına gelmez. Sosyal platformlarda akranları tarafından sahte hesap açılarak çocuğunuza yönelik alaycı, küçük düşürücü ifadeler kullanılması veya izinsiz fotoğraflarının yayınlanması, hukuk sistemimizde siber zorbalık ve özel hayatın gizliliğini ihlal çerçevesinde detaylıca ele alınabilecek bir eylemdir.

Çevrimiçi ortamlarda çocuklara yönelik hakaret, tehdit ve ısrarlı mesaj gönderimi gibi eylemler, ceza hukuku kapsamında yaptırıma tabi tutulabilecek ve hukuki incelemeye esas oluşturabilecek davranışlardır. Her ne kadar mevzuatımızda müstakil bir siber zorbalık suçu tanımlanmamış olsa da, bu tür eylemler niteliğine göre hakaret suçu, tehdit veya kişilerin huzur ve sükununu bozma kapsamında değerlendirilmektedir.

Çocuğunuzun sosyal medya platformları üzerinden tekrarlayan şekilde hakaret ve tehdit içerikli mesajlara maruz kalması, siber zorbalık kapsamında incelenebilecek haksız bir saldırıdır. Bu tür eylemler, çocuğun şeref ve haysiyetini zedeleyici nitelikte olup doğrudan manevi kişilik değerleri üzerinde bir ihlal yaratmaktadır.

Türkiye'de faaliyet gösteren sosyal ağ sağlayıcılarının, çocukların kişilik haklarını ihlal eden veya onur kırıcı nitelikteki içeriklere ilişkin başvurulara kanunda öngörülen süreler içinde yanıt vermemesi, ciddi idari para cezaları ile sonuçlanabilen bir yasal sorumluluk ihlalidir. 5651 sayılı Kanun kapsamında yapılan güncel değişiklikler, büyük sosyal medya platformlarına Türkiye'de temsilci bulundurma ve bireylerin içerik çıkarma taleplerini en geç 48 saat içinde sonuçlandırma yükümlülüğü getirmiştir.

Evet, ebeveynlerin çocuklarına ait görsel veya videoları sürekli olarak sosyal medyada paylaşması ileride ciddi hukuki ihtilaflara ve çocuk açısından hak ihlallerine zemin hazırlayabilecek bir eylemdir. Literatürde "sharenting" olarak bilinen bu durum, çocuğun kişisel verilerinin korunması hakkı bağlamında değerlendirildiğinde, ilerleyen yaşlarında mahremiyetinin zedelendiği gerekçesiyle size karşı şikayetçi olmasına yol açabilir.

Çocuğunuzun velayetine sahip diğer ebeveynin bu tür paylaşımlarını durdurmak için mahkemeye başvurarak hukuki yolları işletmeniz mümkündür. Ebeveynlerin çocuklarının kişisel verilerini ve fotoğraflarını sosyal ağlarda aşırı derecede ve kontrolsüzce paylaşması, hukuk sistemimizde çocuğun özel hayatının gizliliğine yönelik bir kişilik hakkı ihlali olarak değerlendirilebilecek niteliktedir.

Dijital ortamda tutulan veriler mevcut eşya hukuku kurallarımız çerçevesinde maddi bir varlığa sahip olmadıkları için hukuken eşya olarak nitelendirilmemekte olup, üzerlerinde doğrudan klasik anlamda mülkiyet hakkı kurulması pek mümkün görünmemektedir. Bununla birlikte, verilerin kopyalanması veya zarar görmesi durumunda Türk Ceza Kanunu kapsamında yer alan bilişim sistemlerine girme veya verileri yok etme, değiştirme suçları bağlamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem söz konusu olabilir.

E-ticaret faaliyetleri kapsamında elde edilen kişisel verilerinizin haksız ticari kazanç sağlamak maksadıyla müşteri portföyü oluşturularak bilginiz dışında üçüncü taraf şirketlerle paylaşılması ya da satılması yasalara aykırılık teşkil edebilecek çok ciddi bir ihlal türüdür. Veri sorumlusu konumundaki aracı veya doğrudan firmalar aydınlatma metinlerinde kişisel verilerin aktarılması süreçlerinin tam olarak kimlere ve hangi meşru amaçlarla yapılacağını açıkça belirtmek zorundadır.

Sosyal medya platformlarında sahte hesaplar aracılığıyla sürekli olarak izlenmeniz ve özel hayatınıza dair paylaşımlarınızın sistematik şekilde takip edilmesi, yatay gözetim veya omniptikon olarak adlandırılan ve bireylerin birbirini gözetlemesini ifade eden bir ihlal türüdür. Kişilerin bu şekilde sürekli izleniyor olma hissi, kendi kendilerini sansürlemelerine ve ifade özgürlüklerini kısıtlamalarına yol açan ciddi bir soğutucu etki yaratmaktadır.