Karar Bülteni

KARARIN KÜNYESİ

• Usuli hatalar doğrudan mobbing oluşturmaz.
• Disiplin soruşturması tek başına taciz sayılamaz.
• Kesin nitelikteki kararlar temyizen incelenemez.

Bu karar, idare hukuku bağlamında mobbing (psikolojik taciz) iddialarının ispat standardına ve idari işlemlerin niteliğine dair çok önemli bir sınır çizmektedir. Kamu görevlileri hakkında yürütülen disiplin soruşturmalarında idarenin usule ilişkin birtakım hatalar yapması, doğrudan doğruya personele yönelik sistematik bir psikolojik taciz veya kasıtlı bir yıldırma eylemi olarak nitelendirilemez. İdare mahkemesi ve Danıştay kararlarından da açıkça anlaşılacağı üzere, manevi tazminat sorumluluğunun doğabilmesi için idari işlemlerdeki hukuka aykırılığın ötesinde, idarenin şahsa yönelik özel bir husumetle hareket ettiğinin ve eylemlerin süreklilik arz ettiğinin somut olarak ispatlanması gerekmektedir.

Uygulamada, kamu personeli sıklıkla haklarında açılan ve bazen yargı kararıyla usulden iptal edilen disiplin soruşturmalarını doğrudan mobbing iddiasına dayanak yaparak manevi tazminat talep etmektedir. Bu karar, mahkemelerin salt soruşturma açılmasını veya soruşturmadaki usuli eksiklikleri tazminat nedeni olarak görmeyeceğini, illiyet bağının ve manevi zararın ağırlığının net biçimde ortaya konmasını arayacağını göstermektedir. Ayrıca, yasada belirtilen sınırların altında kalan ve kanun yolu incelemesinde kesin nitelik kazanan istinaf kararlarına karşı temyiz yolunun kapalı olduğu hususu da usul hukuku açısından bir kez daha vurgulanarak emsal teşkil etmiştir.

UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

Afyon Kocatepe Üniversitesi bünyesinde öğretim üyesi olarak görev yapan davacı, hakkında hukuki bir dayanağı olmaksızın, haksız yere disiplin soruşturması yürütüldüğünü iddia ederek görev yaptığı idareye karşı tam yargı davası açmıştır. Davacı, bu disiplin soruşturması süreci nedeniyle kendisine psikolojik taciz (mobbing) uygulandığını, mesleki itibarının zedelendiğini ve manevi olarak büyük bir yıpranma yaşadığını belirterek, uğradığını öne sürdüğü zararların telafisi amacıyla 30.000,00 TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesini talep etmiştir. Davalı idare ise yürütülen işlemlerin usule uygun olduğunu savunmuştur. Uyuşmazlık, idarenin yürüttüğü disiplin soruşturmasının usul ve esas yönünden hukuka aykırı olup olmadığı, bu işlemlerin davacıya yönelik sistematik bir mobbing oluşturup oluşturmadığı ve neticesinde idarenin manevi tazminat ödemekle yükümlü tutulup tutulamayacağı noktasında toplanmaktadır.

HUKUKİ BİLGİ VE TEMEL KURALLAR

Uyuşmazlığın çözümü, temel olarak idare hukukundaki kusur sorumluluğu ilkesine ve idari yargılama usulü kurallarına dayanmaktadır. İdarenin manevi tazminat ödemekle sorumlu tutulabilmesi için, eylem veya işlemlerinden dolayı kişilerin duyduğu elem, keder ve üzüntünün telafi edilmesini gerektirecek ağırlıkta bir hukuka aykırılığın bulunması şarttır. Bir kamu görevlisine yönelik idari eylem ve işlemlerin mobbing (psikolojik taciz) olarak nitelendirilebilmesi için; söz konusu eylemlerin kasıtlı, sistematik, süreklilik arz eden nitelikte olması ve çalışanı iş yerinden soğutma, itibarsızlaştırma veya yıldırma amacı taşıması gerekmektedir. İdarenin yasal gözetim ve denetim yetkisi kapsamında başlattığı her disiplin soruşturması, doğrudan bir hizmet kusuru veya psikolojik taciz olarak kabul edilemez.

Yargılama usulü bağlamında ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 45 hükümleri önem arz etmektedir. Anılan madde uyarınca, idare mahkemelerince verilen kararlara karşı bölge idare mahkemelerine istinaf başvurusunda bulunulabilmektedir. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararını usul ve hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir.

Kararda dayanılan bir diğer kritik kural, temyiz sınırlarını ve kapsamını düzenleyen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 48 ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 49 hükümleridir. İlgili kanun gereğince, temyize tabi olmayan kararlar hakkında yapılan temyiz başvuruları, kararı veren mahkemece incelenmeksizin reddedilir. Danıştay, temyizen incelenen kararları ancak görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, hukuka aykırı karar verilmesi veya usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata bulunması hallerinde bozabilir.

SOMUT OLAYA İLİŞKİN TESPİTLER

Davaya konu olan somut olayda, ilk derece mahkemesi konumundaki İdare Mahkemesi tarafından yapılan incelemede, davalı üniversite idaresince davacı hakkında yürütülen işlemlerin ve soruşturma süreçlerinin birtakım usuli hatalar içerdiği tespit edilmiştir. Ancak mahkeme, idarenin eylemlerindeki bu usuli eksikliklerin veya hataların tek başına mobbing (psikolojik taciz) sayılamayacağına hükmetmiştir. Dosyadaki bilgi ve belgeler değerlendirildiğinde, söz konusu idari işlemlerin davacıya yönelik kasıtlı bir yıldırma politikası gütmediği, dolayısıyla manevi tazminat ödenmesini gerektirecek ağırlıkta bir hukuka aykırılık veya hizmet kusuru bulunmadığı kanaatine varılarak davacının tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

Bu ret kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusu, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi tarafından incelenmiştir. Bölge İdare Mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararında hukuka ve usule herhangi bir aykırılık bulunmadığını belirterek, istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir. Davacı, bu kez istinaf merciinin ret kararına karşı temyiz yoluna başvurmak istemiştir. Ancak Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi, davanın niteliği ve miktarı itibarıyla kararın 2577 sayılı Kanun m. 48/6 uyarınca kesin nitelikte olduğunu vurgulayarak, kararın temyizen incelenme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle temyiz isteminin reddine dair ek bir karar tesis etmiştir.

Danıştay Sekizinci Dairesi önüne gelen nihai uyuşmazlıkta, bölge idare mahkemesinin temyiz isteminin reddine yönelik bu ek kararı incelenmiştir. Danıştay, bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulmasının ancak yasada açıkça sayılan sebeplerin varlığı halinde mümkün olabileceğini hatırlatmıştır. Yapılan kapsamlı hukuki değerlendirmede, temyize konu edilen kararın usul ve hukuka tam anlamıyla uygun olduğu, davacı tarafın dilekçesinde ileri sürdüğü temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte ve ağırlıkta olmadığı tespit edilmiştir. İdarenin yetkisini kullanmasındaki basit usuli hataların manevi tazminat borcu doğurmadığı tespiti hukuken yerinde bulunmuştur.

Sonuç olarak Danıştay 8. Daire, temyiz isteminin reddi ile bölge idare mahkemesinin temyiz isteminin reddine dair kararının onanması yönünde karar vermiştir.