Soru & Cevap
Bir STK'da araştırmacıyım. Haberlere yansıyan bir olayla ilgili savcılıktan soruşturma açılıp açılmadığına dair bilgi istedim ama reddedildi. Bu bilgi edinme ve ifade özgürlüğümün ihlali değil mi?
Evet, bir sivil toplum kuruluşu çalışanı olarak kamuoyunu ilgilendiren bir konuda bilgi talep ettiğinizde, yetkili makamların yeterli ve ilgili bir gerekçe sunmadan bu talebi reddetmesi ifade özgürlüğünün ihlali anlamına gelmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, sivil toplum örgütlerinin ve araştırmacıların toplumda tıpkı basın gibi bir kamu denetçisi rolü üstlendiğini kabul etmektedir. Sizin durumunuzda olduğu gibi, medyaya yansıyan ölüm olayları hakkında yetkili makamların herhangi bir cezai soruşturma başlatıp başlatmadığına dair temel bilgilerin talep edilmesi, doğrudan kamuoyunu bilgilendirme amacı taşır. Yetkili makamlar, talep edilen bilgilerin ceza soruşturmalarının gizliliğini ihlal edeceğini öne sürseler dahi, bu durumu somut bir şekilde gerekçelendirmek ve sizin bilgi edinme hakkınız ile soruşturmanın gizliliği arasındaki dengeyi adil bir biçimde kurmak zorundadır. Sadece ceza muhakemesi kurallarına atıf yaparak ve talebinizin niteliğini yanlış değerlendirerek dosya içeriğine dair belge istediğinizi varsaymak suretiyle verilen ret kararları hukuka aykırıdır. Mahkemelerin, talep edilen bilgilerin kamu yararı taşıdığını göz ardı ederek ve hakkınıza yönelik müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olup olmadığını tartışmadan ret kararı vermesi, ifade özgürlüğü kapsamında korunan bilgi alma ve verme hakkınıza yönelik haksız bir müdahale oluşturur.