Soru & Cevap
Şoförlük yaptığım uygulama, yorulduğumda çıkış yapmamı engellemek için bana sürekli rozetler verip daha çok çalışmazsam paramı kaybedeceğimi söylüyor, bu manipülasyon yasal mı?
İşverenin uygulamasında kullandığı ara yüz üzerinden sizi psikolojik olarak yönlendirmesi ve uzun saatler çalışmaya teşvik etmesi, işçinin iradesini sakatlayabilecek karanlık modellerin kullanımına bir örnek teşkil edebilir. Platformlar, çalışanların mola vermesini veya sistemden çıkış yapmasını zorlaştırmak için oyunlaştırma taktikleri, sanal rozetler ve kayıptan kaçınma hissini tetikleyen aldatıcı bildirimler kullanabilmektedir. Bu tür karanlık modeller, bir işçinin bağımsız ve hür iradesiyle çalışma süresini belirleme hakkına dolaylı bir müdahale olarak nitelendirilebilir ve çalışanı tükenme noktasına kadar aşırı çalışmaya itebilir. Hukuk düzeni, işçinin sağlık ve güvenliğini tehlikeye atan bu tarz psikolojik manipülasyon araçlarına karşı koruyucu mekanizmalar barındırmaktadır. Tasarımsal hilelerle çalışanın algısının yönetilmesi, işverenin işçiyi gözetme borcuna aykırılık oluşturabileceğinden, bu uygulamaların iş hukuku çerçevesinde adil çalışma koşulları prensibine aykırı olduğu iddiasıyla denetlenmesi mümkündür.