Soru & Cevap
Devlet petrol arama izni verirken çıkarılacak petrolün yakılmasıyla oluşacak iklim zararını hesaplamadıysa, bu değerlendirmenin petrol çıkarma aşamasına ertelenmesi hukuka uygun mudur?
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne göre, petrol arama aşamasında nihai ve kesin bir iklim zararı hesaplaması yapılmamış olması, bu değerlendirmenin petrolün asıl çıkarılacağı üretim aşamasına ertelenmesi şartıyla hukuka uygun kabul edilebilmektedir. Devletlerin, potansiyel olarak tehlikeli bir faaliyete izin vermeden önce yeterli, zamanında ve kapsamlı bir çevresel etki değerlendirmesi yapma yönünde usule ilişkin bir yükümlülüğü bulunmaktadır. Ancak mahkeme, arama aşamasında petrol bulunup bulunmayacağının veya ne kadar bulunacağının belirsiz olduğunu göz önüne alarak, çıkarılacak petrolün yurtdışında yakılmasından doğacak sera gazı emisyonlarının üretim ve geliştirme planı aşamasında incelenmesini yeterli bir güvence olarak görmektedir. Bu noktada kritik olan husus, idarenin üretim planını onaylamadan önce bu kapsamlı değerlendirmeyi yapma zorunluluğunun bulunması ve iklim ile çevre koşullarının gerektirmesi halinde idarenin söz konusu üretime onay vermeme veya çeşitli şartlara bağlama yetkisine sahip olmasıdır. Dolayısıyla, süreç içindeki bu aşamalı yapı, vatandaşların özel hayatına saygı hakkının ihlal edildiği anlamına gelmemektedir ve devletin takdir yetkisi içinde kalmaktadır.