Makale

Günümüzde dijital teknolojilerdeki hızlı gelişim, bilişim suçları olarak adlandırılan yeni bir suç türünü hukuk dünyamıza kazandırmıştır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda, topluma karşı suçlar kısmı altında düzenlenen bilişim alanında suçlar, karmaşık yapılarıyla dikkat çekmektedir. Bilişim suçlarının, özellikle bilişim sistemi aracılığıyla haksız yarar sağlama suçunun dogmatik analizi, suçun temel yapısını, maddi ve manevi unsurlarını anlamak açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu suç tipinde, klasik malvarlığına karşı işlenen suçlardan farklı olarak bilişim sistemlerinin doğru işleyişi ve bu sistemlere duyulan toplumsal güvenin korunması amaçlanmaktadır. Bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyerek veya verileri değiştirerek haksız bir çıkar elde edilmesi, suçun temel dayanağını oluşturur. Uygulamada karşılaşılan duraksamaları gidermek amacıyla kanun koyucu, bu eylemleri özel normlar ile güvence altına almıştır. Bu makalede, bir bilişim hukuku avukatı perspektifiyle, TCK madde 244/4 bağlamında ilgili suçun temel kavramları, maddi ve manevi unsurları detaylı bir biçimde ele alınacaktır.

Bilişim Suçlarında Korunan Hukuki Değer

TCK kapsamında düzenlenen bilişim suçları, kural olarak karma hukuki değere sahip suçlar kategorisinde yer almaktadır. Bir yandan toplumun bilişim sistemlerinin doğru ve güvenilir bir şekilde işleyeceğine dair duyduğu güven korunurken, diğer yandan kişilerin malvarlığı değerleri, özel hayatın gizliliği ve haberleşme hürriyeti güvence altına alınır. Ancak özellikle bilişim sistemi aracılığıyla haksız yarar sağlama suçu bağlamında, bilişim sistemlerinin malvarlığı değerlerine yönelik bir saldırı aracı olarak kullanılmasının engellenmesi ön plandadır. Kanun koyucu, bilişim sistemi verisinin klasik anlamda bir mal ya da eşya olarak kabul edilememesinin doğuracağı boşlukları, bu özel düzenlemeyle gidermeyi amaçlamıştır. Dolayısıyla bu suçlarda korunan hukuki değer hem kişisel malvarlığı hakları hem de dijital dünyadaki toplumsal güvenliktir.

Tipikliğin Maddi Unsurları

Fail, Mağdur ve Suçun Konusu

Bilişim suçlarında suçun maddi unsurları, klasik suçlardan farklı birtakım özellikler taşımaktadır. Bilişim sistemi aracılığıyla haksız yarar sağlama suçu bağlamında öne çıkan temel maddi unsurlar şunlardır:

• Fail: Herkes bu suçun faili olabilir, özel bir uzmanlık veya faillik sıfatı kanun tarafından aranmamıştır.
• Mağdur: Sisteme yapılan müdahale sonucunda malvarlığı eksilen veya beklediği yarara ulaşamayan gerçek kişilerdir. Tüzel kişiler suçun mağduru değil, ancak suçtan zarar göreni olabilirler.
• Suçun Konusu: Failin, sistemin verilerine veya işleyişine müdahale ederek elde ettiği maddi ve ekonomik nitelikteki haksız yarar suçun maddi konusunu oluşturur.

Bu unsurlar, fiilin ceza hukuku anlamında tipiklik vasfı kazanması için zorunludur. Sistemin donanımından ziyade sanal unsuru olan verilerin korunması, dijital çağda haksız menfaat temininin önüne geçilmesini sağlamaktadır.

Fiil ve Netice

Bilişim sistemi aracılığıyla haksız yarar sağlama suçunda tipik hareketler, kanunda belirli fiillerin icrasına bağlanmıştır. TCK'nın ilgili maddesi, yapısı gereği bir bileşik suç olarak kabul edilmekte ve suçun tamamlanması için birden fazla eylemin gerçekleşmesi gerekmektedir. Failin, öncelikle bilişim sisteminin işleyişini engelleme, bozma ya da sistemdeki verileri bozma, yok etme, değiştirme gibi fiilleri icra etmesi şarttır. Bu müdahale fiillerinin sonucunda failin, kendisi veya bir başkası lehine haksız bir çıkar sağlaması neticesi doğmalıdır. Neticenin elde edilememesi durumunda suç teşebbüs aşamasında kalır. Bu nedenle söz konusu suç, kanunda gösterilen fiillerle haksız menfaatin elde edilmesi şartına bağlı, çok hareketli ve neticeli bir suç tipidir.

Tipikliğin Manevi Unsuru ve Hukuka Aykırılık

TCK’da yer alan bilişim suçlarında kural olarak failin kastla hareket etmesi aranır. Suçun manevi unsuru incelendiğinde, failin başkasına ait bir bilişim sistemini engellediğini, bozduğunu veya verilere müdahale ettiğini bilmesi ve bu eylemlerle haksız bir yarar elde etme iradesini taşıması gerekir. Bu suç tipi açısından kanun koyucu özel bir saik aramamıştır; ancak, elde edilen yararın haksız olduğunun fail tarafından bilinmesi, kastın kapsamına dâhildir. Bu sebeple olası kast ile bu suçun işlenmesi kural olarak mümkün değildir. Hukuka aykırılık boyutuyla değerlendirildiğinde ise, fiilin tüm hukuk düzeniyle çelişmesi hali söz konusudur. Mağdurun geçerli bir rızasının bulunmadığı, meşru savunma gibi hukuka uygunluk nedenlerinin oluşmadığı her durum, işlenen fiilin haksızlık teşkil ettiğini gösterir ve failin cezai sorumluluğunu doğurur.