Makale

Bilişim teknolojilerinin hızla gelişmesi, ceza hukuku alanında yeni hukuki değerlerin korunması ihtiyacını doğurmuş ve Türk Ceza Kanunu kapsamında özel düzenlemelerin yapılmasını zorunlu kılmıştır. Bilişim suçları, geleneksel suç tiplerinden farklı olarak sanal ortamda işlenen fiilleri kapsamakta olup, bu suçların dogmatik altyapısı oldukça karmaşık bir nitelik taşımaktadır. Kanun koyucu, bilişim sistemlerine karşı suçlar ile bilişim sistemleri aracılığıyla işlenen suçlar arasında ikili bir ayrıma giderek sistemi ve içerdiği verileri çok yönlü bir koruma şemsiyesi altına almıştır. Bilişim dogmatiği çerçevesinde suçların temelini, fiilin kanuni tipe uygunluğu ve hukuka aykırılık unsuru oluşturur. Bu makalede, bir hukuk bürosu pratiği perspektifiyle, bilişim sistemine girme, sistemi engelleme ve verileri yok etme suçlarının koruduğu hukuki yarar, maddi ve manevi unsurlar ile teşebbüs ve içtima gibi suçun özel görünüş biçimleri detaylı bir hukuki analizle ele alınmaktadır.

Bilişim Sistemine Girme ve Sistemde Kalma Suçu

Türk Ceza Kanunu kapsamında düzenlenen bilişim sistemine girme suçu, bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak giren ve orada kalmaya devam eden kişileri yaptırım altına almaktadır. Bu suçla korunan birincil hukuki yarar, bilişim sisteminin güvenliği ve kullanıcıların özel hayatının gizliliğidir. Madde metninde yer alan eylemler seçimlik hareketli nitelikte olup, failin sisteme yetkisiz erişimi veya yetkili girmesine rağmen rıza ortadan kalktıktan sonra sistemde kalmaya devam etmesi suçun oluşumu için yeterli kabul edilmiştir. Bu suç tipi bir tehlike suçu niteliği taşıdığından, fiilin tamamlanması için ayrıca bir zararın meydana gelmesi aranmaz. Failin eylemini gerçekleştirirken genel suç işleme kastı ile hareket etmesi yeterlidir. Taksirle işlenmesi kanunen mümkün olmayan bu suçta, şifre kırma veya ağ açıklarını kullanma gibi yetkisiz giriş yöntemleri doğrudan hukuka özel aykırılık unsurunu barındırır.

Sistemin İşleyişini Engelleme ve Verileri Yok Etme Suçları

Kanunun ilgili maddeleri, bilişim sisteminin işleyişinin engellenmesi, bozulması ile verilerin yok edilmesi veya değiştirilmesi fiillerini detaylı biçimde düzenlemektedir. Bu suç tipiyle, bilişim sisteminin sadece yazılım kısmı değil, donanım bileşenleri ve mülkiyet hakkı da güvence altına alınır. Bir bilişim sistemindeki verileri bozan, silen veya erişilmez kılan fail, özel bir zarar verme kastı aramaksızın genel kastla cezalandırılmaktadır. İcra edilen bu eylemler klasik mala zarar verme suçundan ayrılır; zira suçun konusu fiziki bir eşya değil, elektronik ortamdaki soyut verilerdir. Özellikle banka, kredi kurumu veya kamu kurumlarına ait bilişim sistemleri üzerinde bu fiillerin işlenmesi, suçun nitelikli hali olarak belirlenmiş ve daha ağır cezai yaptırımlara tabi tutulmuştur. Bu katı düzenleme, ülke çapında ekonomik ve idari yapının teknolojik güvenliğinin en üst düzeyde korunması gerekliliğinin hukuki bir sonucudur.

Maddi Unsur Bağlamında Seçimlik Hareketler

Bilişim suçlarında kanun koyucu, teknolojinin doğası gereği fiilleri geniş kapsamlı tutabilmek adına seçimlik hareketli suçlar ihdas etmiştir. Fiilin dış dünyada meydana getirdiği tüm bu değişiklikler, bilişim dogmatiği açısından suçun maddi unsurunu oluşturur. Özellikle sistemin işleyişine müdahale aşamasında faillerin sıklıkla başvurduğu çeşitli hareket tarzları şunlardır:

• Bilişim sistemine rıza hilafına hukuka aykırı olarak girilmesi ve kalınması.
• Verilerin tahrip edilmesi, silinmesi ve mantıksal olarak ulaşılamaz hale getirilmesi.
• Sistemin olağan fonksiyonlarını icra edememesi amacıyla işleyişinin engellenmesi.
• Sisteme dışarıdan yetkisiz veri yerleştirilmesi veya verilerin hukuka aykırı transferi.

Yukarıda sayılan eylemlerden herhangi birinin tek başına gerçekleştirilmesi, suçun maddi unsurunun tamamlanması için yeterlidir. Tüm bu seçimlik hareketlerde, fiilin mağdurun geçerli izni olmaksızın yapılması ve hukuka aykırılık şartının kesin olarak gerçekleşmiş olması muhakkak aranmaktadır.

Suçun Özel Görünüş Biçimleri ve İçtima

Bilişim suçlarının dogmatik yapısında teşebbüs, iştirak ve içtima kurallarının pratik uygulaması büyük önem taşır. Bilişim sistemine girme eylemi, neticesi harekete bitişik bir suç olarak değerlendirildiğinden kural olarak tam teşebbüse elverişli değildir; ancak şifre kırma işleminin yarıda kalması gibi durumlarda eksik teşebbüs hükümleri rahatlıkla uygulanabilir. Bilişim sisteminde yer alan verilerin kopyalanması ve sonrasında bu eylemler aracılığıyla haksız menfaat temin edilmesi durumunda zincirleme suç veya fikri içtima kuralları devreye girer. Bu fiiller genellikle birbiriyle bağlantılı olarak icra edilir; örneğin, sisteme yetkisiz giriş yapıldıktan hemen sonra sistem çökertilirse, fail daha ağır cezayı gerektiren geçit suç kuralı uyarınca cezalandırılmaktadır. Bu kapsamda failin somut amacı ve eylemlerin niteliği, yaptırımın tayininde belirleyici rol oynamaktadır.