Makale

Sağlık hizmetlerinin verimli ve kesintisiz bir şekilde sunulabilmesi, bu hizmetin merkezinde yer alan sağlık profesyonellerinin huzurlu ve güvenli bir çalışma ortamına sahip olmasıyla doğrudan ilişkilidir. Ancak uygulamada, sağlıkta örgütlenme ve yönetimdeki zafiyetler çalışanlar üzerinde ciddi bir psikolojik baskı mekanizmasına dönüşebilmektedir. Sağlık çalışanları, sistemdeki bu yönetimsel eksikliklerin giderilmesini ve daha sağlıklı bir organizasyon yapısının kurulmasını talep ettiklerinde sıklıkla kurumsal mobbing ile karşı karşıya kalmaktadır. Hukuki bir perspektifle değerlendirildiğinde, idarenin ve işverenin adil bir çalışma ortamı sağlama yükümlülüğü açıkça ihlal edilmektedir. İdarenin hesap verebilirlik ilkelerinden uzaklaşması ve liyakate dayanmayan yönetim anlayışları, hekimlerin kurumsal aidiyetini zedelemekte, hukuki güvenceden yoksun bırakılan çalışanların göç kararı almasında başlıca etkenlerden biri haline gelmektedir.

Kurumsal Mobbingin Yönetimsel Temelleri

Sağlık kuruluşlarında mobbing, yalnızca bireyler arası bir çatışma olmaktan çıkarak idari kararların ve organizasyonel yapının bir sonucu olarak yapısal bir boyut kazanmıştır. Özellikle sözleşmeli yöneticilik sistemi gibi uygulamalarla her iki yılda bir tüm illerdeki sağlık yöneticilerinin sürekli değişmesi, kurumsal hafızayı ve yönetim istikrarını yok etmiştir. Yönetici atamalarında liyakat kriterlerinin şeffaf olmaması ve profesyonel olmayan bir yönetim ve organizasyon anlayışının benimsenmesi, idari gücün çalışanlar üzerinde keyfi ve sistematik bir baskı aracı olarak kullanılmasına yol açmaktadır. Bu yapısal zafiyetler sonucunda sağlık sistemi aksamaya başlamakta ve yönetimden kaynaklanan bu sistematik psikolojik taciz, çalışanların anayasal düzeyde güvence altına alınması gereken çalışma barışını ortadan kaldırmaktadır. İşverenin eşit davranma ilkesine aykırı olan bu idari pratikler, hekimlerde derin bir güvensizlik hissi ve gelecek kaygısı yaratmaktadır.

İç Müşteri Memnuniyeti ve Hukuki İhlallerin Sonuçları

Sağlık hizmetleri pazarlaması disiplininde hekimler ve diğer sağlık personeli, kurumun iç müşterisi olarak kabul edilmekte olup, en üst düzey yöneticiden en alt kademeye kadar herkes karşılıklı bir hizmet ağı içerisinde yer almaktadır. Hukuki çerçevede işverenin gözetim borcu kapsamında, bu iç müşteri memnuniyeti ve motivasyonunun sağlanması hayati bir önem taşır. Yönetim tarafından uygulanan şeffaf ve adil politikalardan yoksun bir ortam, doğrudan doğruya çalışanın mesleki haysiyetine ve kişilik haklarına yönelik bir saldırı niteliği taşıyabilir. Yapılan bilimsel araştırmalar, hastane yönetimi ve doğrudan amirler ile olan etkileşimlerinden memnuniyetsiz olan hekimlerin sayısının oldukça yüksek olduğunu göstermektedir. Yönetimsel problemlerden doğan bu kurumsal baskı ortamı, iş tatminini düşürmekte, performansı olumsuz etkilemekte ve nihayetinde nitelikli insan gücünün hak arayışından vazgeçerek göç etme niyetini pekiştirmesine neden olmaktadır.

Hekimlerin idare ile olan ilişkilerindeki memnuniyetsizlik düzeylerini ve sistematik yıldırma eylemlerine zemin hazırlayan faktörleri şu şekilde sıralayabiliriz:

• Hastane yönetimi ile etkileşim: İdare ile ilişkilerinden memnun olmayan veya kararsız kalan hekimlerin oranının yüksekliği, ciddi bir yönetim zafiyetini göstermektedir.
• Amirlerle ilişkiler: Doğrudan bağlı olunan amirlerle etkileşimde yaşanan sorunlar, liyakatsiz ve keyfi idari kararların bir yansımasıdır.
• Klinik kararlara müdahale: Hekimlerin mesleki bağımsızlıklarını zedeleyecek şekilde klinik kararlarını hayata geçirme yetkilerinin kısıtlanması, dolaylı bir psikolojik yıldırma eylemidir.
• Profesyonel olmayan organizasyon: Şeffaf olmayan atama kriterleri ve liyakatsiz sözleşmeli yöneticilik sisteminin yarattığı idari güvensizlik iklimidir.