Makale

Türk Dil Kurumu sözlüğünde bezdiri olarak da geçen mobbing, iş yerlerinde belirli bir kişiyi hedef alarak çalışmalarını sistemli bir biçimde engelleyip huzursuz olmasına yol açan düşmanca davranışlar bütünüdür. Kamu hizmeti yürüten eğitim kurumları gibi yerlerde, bu sistematik psikolojik baskı ve dışlama eylemleri, çalışanların hem ruh sağlığını hem de özel hayatını derinden sarsmaktadır. Bir mobbing hukuku avukatı olarak sahada karşılaştığımız en büyük sorun, çalışanların yasal dayanak bulmakta zorlanmalarıdır. İlgili yasalarda sınırların net çizilmemesi, idarecilerin takdir yetkisinin çok geniş bırakılması ve yasaların uygulanmasındaki esnek düzenlemeler, ne yazık ki çalışanları hukuki güvenceden yoksun bırakabilmektedir. Kanuni zorunlulukların açıkça tanımlanmaması, süreçleri baltalamakta ve mağdurların sessizliğe gömülmesine neden olmaktadır. Mevzuattaki bu eksikliklerin giderilmesi hukuki bir zorunluluktur.

Mevzuat Boşlukları ve Hak Arama Önündeki Engeller

Çalışanların kurumlarda karşılaştıkları haksızlıklar karşısında zayıf düşmelerinin temel nedeni, genellikle ilgili Milli Eğitim mevzuatı hakkında yeterince bilgi sahibi olmamalarıdır. Mevzuat bilgisinin yetersiz kalması, mağdurların hak arama konusunda eksik kalmasına ve idari otoritenin sınırlarını denetleyememesine yol açmaktadır. Öte yandan, mevcut yasal düzenlemelerde mobbingin tanımının çok iyi yapılmaması büyük bir boşluk yaratmaktadır. Net bir yasal tanımın olmaması, tam tersi durumda gerçek psikolojik taciz vakalarının sıradan idari işlemler arkasına gizlenmesine zemin hazırlamaktadır. Çalışma hayatını düzenleyen yönetmeliklerde personelin özel durumları ile yasal mazeretlerinin (sağlık sorunları, yüksek lisans eğitimi gibi) net bir şekilde belgelendirilebilirlik şartına bağlanmaması, idarecilerin keyfi uygulamalarına yasal kılıf uydurulmasını kolaylaştırmaktadır.

Çalışma Saatlerindeki Yasal Belirsizliklerin Etkisi

Bir diğer kritik mevzuat boşluğu ise, çalışanların mesai saatlerinin ve kurumda bulunma yükümlülüklerinin yasal çerçevede kesin sınırlarla belirlenmemiş olmasıdır. Çeşitli meslek kanunlarında ve Öğretmenlik Meslek Kanunu gibi güncel yasal düzenlemelerde, net mesai saatlerinin açık bir şekilde ifade edilmemesi, idare ile çalışan arasında sürekli bir ihtilaf doğurmaktadır. Yasaların bu konuları açık uçlu bırakması, idarenin inisiyatif alanını orantısız şekilde genişletmekte ve gücün kötüye kullanılması riskini artırmaktadır. İdare hukukunda çalışma şartlarının şeffaflığı, olası bir uyuşmazlık iddiasında en önemli ispat araçlarından biridir. Yasal dayanağı olmayan esnek çalışma pratikleri, hiyerarşik yetkinin bir silah gibi kullanılmasına neden olmakta, bu da doğrudan kurum içi adalet duygusunu tahrip etmektedir.

Psikolojik Baskıyı Önlemeye Yönelik Hukuki Çözümler

Kurumlarda psikolojik baskı ve yıldırma eylemlerinin kökünden çözülebilmesi için, yasaların yoruma kapalı, şeffaf ve kesin hükümler içermesi gerekmektedir. Bir avukat gözüyle, idare hukukundaki boşlukların doldurulması elzemdir. Bu bağlamda atılması gereken başlıca hukuki adımlar şunlardır:

• Mevzuat içerisinde mobbingin net hukuki tanımı yapılmalı ve eylemin yasal sınırları çok açıkça çizilmelidir.
• Personelin her türlü mazeret bildirimi mutlaka resmi bir belgelendirilebilirlik şartına bağlanmalıdır.
• Çalışanların mesai saatleri ve kurumda bulunma zorunlulukları ilgili meslek kanunlarında kesin hükümlerle güvence altına alınmalıdır.
• Yöneticilerin takdir yetkisini kısıtlayan ve idari işlemlerde şeffaflığı zorunlu kılan objektif yasal kriterler getirilmelidir.
• Kurum personelinin mevzuat bilgisi eksikliğini giderecek yasal bilgilendirme yükümlülükleri acilen yasalaşmalıdır.

Bu adımların atılması, adil bir hukuk devleti ilkesinin çalışma hayatında vücut bulmasını sağlayacaktır.