Makale

İş hukuku uygulamalarında sıkça karşılaştığımız en ağır ihlallerden biri olan işveren istismarı, çalışanların bedensel bütünlüğüne ve mali haklarına yönelik doğrudan saldırıları içermektedir. Saha çalışmaları ve hukuki pratikler, işyerindeki istismar vakalarının temelinde patron tarafından bilinçli olarak ücret kesintisi yapılması ve işçilere yönelik doğrudan fiziksel şiddet uygulanması gibi ağır hak ihlallerinin yattığını göstermektedir. İşçiler, uğradıkları bu vahim saldırıları genellikle işlerini kaybetme veya şikayetlerinin işveren tarafından öğrenilerek cezalandırılma gibi iş güvencesi kaygıları nedeniyle gizleme eğilimindedir. Bir mobbing ve iş hukuku avukatı perspektifiyle değerlendirildiğinde, işverenin işçiyi darp etmesi veya emeğinin karşılığı olan ücretten keyfi olarak kesinti yapması, iş sözleşmesinin işçi tarafından haklı nedenle derhal feshine imkan tanıyan başlıca eylemlerdir. Bu tür istismar eylemleri, sadece bireysel bir alacak davası doğurmakla kalmaz, aynı zamanda insan onuruna aykırı bir çalışma ortamının oluşmasına sebebiyet vererek cezai yaptırımları da beraberinde getirir.

İşyerinde Darp ve Fiziksel Şiddet Eylemleri

İşyerinde çalışanların birbirleriyle veya işverenle yaşadıkları uyuşmazlıkların şiddet ve darp yoluyla çözülmeye çalışılması, iş hukukunun temel koruyucu ilkelerine tamamen aykırıdır. Araştırma verileri incelendiğinde, bazı çalışanların kendi aralarındaki tartışmalara işverenin dahil olması ve bu duruma müdahale bahanesiyle işçileri darp etmesi gibi son derece ağır fiziksel saldırı vakalarının yaşandığı tespit edilmiştir. İşçiler, ilk etapta beyanlarının işverenin kulağına gideceği ve bunun sonucunda işten çıkarılma endişesiyle şiddete uğradıklarını inkar etseler de, ilerleyen süreçlerde patronları tarafından fiziki güce maruz kaldıklarını itiraf etmişlerdir. Bu durum, çalışanların korku iklimi altında temel hukuki haklarını bile arayamadıklarını açıkça ortaya koymaktadır. Hukuki açıdan bakıldığında, işverenin işçiye yönelik her türlü eylemli saldırısı, hukuk sistemimizde doğrudan suç teşkil eder ve işçi açısından en temel haklı fesih nedenlerinden biridir. Çalışanların geldikleri kültürel arka planda sorunların kavgayla çözülmesi yaygın olsa dahi, işverenin uyuşmazlıklara fiziksel şiddetle müdahale etmesi hiçbir meşru zemine dayandırılamaz.

Haksız Ücret Kesintisi ve Mali Sömürü

Fiziksel şiddetin yanı sıra, işçinin en temel hakkı olan emeğinin sömürülmesi anlamına gelen haksız ücret kesintisi, işveren istismarının en yaygın ve yıkıcı diğer bir biçimidir. Özellikle haklarını yeterince bilmeyen veya itiraz etmeleri halinde işsiz kalacakları korkusu taşıyan işçiler, bu dayatmalara boyun eğmek zorunda bırakılmaktadır. Hukuki incelemeler ve saha verileri, işverenlerin tamamen bilinçli ve keyfi olarak çalışanların ücretlerinden kesintiler yapmasının açık bir mali istismar örneği oluşturduğunu kanıtlamaktadır. İşçiler, işe ilk girdikleri andan itibaren işverenleri tarafından suistimal edilmekte ve döktükleri terin maddi karşılığını tam olarak alamamaktadırlar. Bir avukat olarak altını çizmek gerekir ki, yasalarla açıkça belirlenmiş yasal kesintiler ve işçinin kesin yazılı onayı dışında, işçinin ücretinden patron tarafından keyfi kesinti yapılması mutlak surette yasa dışıdır. İşçinin nedensiz yere maaşından kesinti yapılması, işçiye doğrudan iş sözleşmesini tek taraflı feshetme ve ödenmeyen tüm ücretlerini yasal faizleriyle birlikte hukuki yollardan talep etme hakkı bahşeder.

İstismar Vakalarının Gizlenmesi ve Hukuki Çözüm Yolları

İşveren istismarının yargı mercilerine taşınmasını zorlaştıran en büyük etken, mağdurların yaşadıkları bu ağır hak ihlallerini gizleme eğilimidir. Gerek fiziksel şiddet gerekse yasadışı ücret kesintisi gibi konularda mağdurlar, beyanlarının duyulması halinde nedensiz işten çıkarılma riskiyle yüzleşeceklerini düşünmektedirler. Bu sessizlik sarmalı, yasadışı uygulamaların pervasızca devam etmesine zemin hazırlamaktadır.

İşverenlerin bu tür ağır istismar eylemlerinin engellenmesi ve mağdur işçilerin hukuki koruma kalkanı altına alınması için atılması gereken temel adımlar şunlardır:

• İşveren denetimlerinin sıkılaştırılması ve işyerindeki her türlü güvenlik ihlali ile istismar eylemine karşı idari yaptırımların tavizsiz bir şekilde uygulanması.
• İşçilere karşı gerçekleştirilen darp ve fiziksel şiddet eylemlerinin tespitinde caydırıcı cezai müeyyidelerin derhal hayata geçirilmesi.
• İşçilerin maruz kaldığı haksız ücret kesintisi ve baskıyla işten el çektirme durumlarına karşı iş mahkemeleri nezdinde etkin, hızlı ve ulaşılabilir bir koruma mekanizmasının işletilmesi.