Makale

Günümüz çalışma hayatında, özellikle hizmet odaklı sektörlerde karşılaşılan en büyük problemlerden biri aşırı iş yükü ve bu yükün beraberinde getirdiği psikolojik baskı süreçleridir. Çalışanların taşıyabilecekleri kapasitenin çok üzerinde görev ve sorumluluklarla donatılması, zamanla sadece fiziksel bir yorgunluk olmaktan çıkıp, bireyler üzerinde yoğun stres ve mental bir çöküş yaratmaktadır. Öyle ki, işin yetiştirilmesinin imkânsız olduğu durumlarda bile personelden olağanüstü bir performans beklenmesi, yöneticiler veya üstler tarafından uygulanan psikolojik şiddet eylemlerinin temelini oluşturmaktadır. İşyerinde insani sınırları zorlayan görev dağılımları ve sürekli artan mesai saatleri, çalışanın psikolojik iyi olma halini doğrudan tehdit eden bir işveren kusuru olarak değerlendirilmelidir. Bu durum, bireylerin örgütlerine olan bağlılıklarını derinden sarsarken, hukuki anlamda da çalışanların korunması gereken en temel haklarının sistematik bir ihlali anlamına gelmektedir.

İş Yoğunluğu ve Tükenmişlik Sendromu

Çalışma ortamlarında karşılaşılan ağır çalışma koşulları, personelin yalnızca fiziksel sağlığını değil, aynı zamanda ruhsal dengesini ve sosyal hayatını da ciddi şekilde tahrip etmektedir. Bireylerin sürekli olarak kapasitelerinin çok üzerinde çalışmaya zorlanması, bitmek bilmeyen iş yetiştirme kaygısı ve uzun mesai saatleri, zamanla çalışanlarda derin bir tükenmişlik hissi yaratmaktadır. Özellikle bulaşıcı hastalık krizleri gibi olağanüstü dönemlerde personelin sayısının yetersiz kalması ve buna rağmen katlanarak artan görev tanımları, çalışanların taşıdıkları yükü içinden çıkılmaz bir hale getirmiştir. Bu tür kriz anlarında veya rutin yoğun iş temposu altında, dinlenme sürelerinin ihlal edilmesi ve aralıksız nöbet sistemleri, çalışanların mental olarak zorlanmasına yol açar. İşverenin personel eksikliğini gidermeyerek mevcut çalışanların üzerine olağandışı bir iş yükü bindirmesi, zamanla çalışanı mesleğinden soğutmakta ve bir yıldırma politikasına dönüşmektedir.

Üstler Tarafından Uygulanan Psikolojik Baskı

İşletmelerde veya kurumlarda aşırı iş yükü sadece niceliksel bir problem olmakla kalmayıp, üst düzey yöneticiler veya amirler tarafından sergilenen düşmanca tutumlar ile birleştiğinde açık bir psikolojik şiddet sarmalına dönüşmektedir. Çalışanlardan, insan doğasına ve fiziksel sınırlara aykırı olan imkânsız hedefleri başarmalarının beklenmesi, yöneticilerin personeli aşağılayıcı tavırlarıyla birleştiğinde durum katlanılamaz bir hal almaktadır. Yeterli mola veya dinlenme izni verilmeksizin ardı ardına talimat yağdırılması ve işin istenilen sürede yetiştirilememesi durumunda amirler tarafından gösterilen sert tepkiler, çalışma hayatındaki mobbing eylemlerinin tipik bir yansımasıdır. Çalışanlar, vardiyaları boyunca tek başlarına çok sayıda kişinin sorumluluğunu üstlenmek zorunda bırakılırken, üstleri tarafından sürekli eleştirilmekte ve mesleki değersizleştirme hissini yaşamaktadırlar. Bir avukat perspektifiyle değerlendirildiğinde, çalışanın kapasitesini aşan görevlerle bilinçli olarak ezilmesi ve bu bahaneyle sürekli psikolojik baskı altında tutulması, işverenin yönetim hakkını kötüye kullanması ve işçinin kişilik haklarına doğrudan saldırması demektir.

Psikolojik Şiddeti Tetikleyen Temel Etkenler

Bir işyerinde uygulanan ağır çalışma koşulları ve yöneticilerin baskıcı tutumları, çalışanların o kurumda kalma niyetlerini doğrudan etkileyen ve psikolojik bütünlüklerini bozan faktörlerin başında gelmektedir. Çalışanlar, kariyerlerini sürdürmek ile kendi ruh sağlıklarını korumak arasında sıkışıp kalmaktadırlar. Bireyleri zamanla istifaya iten ve çalışma ortamını bir psikolojik şiddet merkezine çeviren temel nedenler şunlardır:

• Personel yetersizliği nedeniyle bir çalışanın birden fazla kişinin işini yapmaya zorlanması sonucu ortaya çıkan olağanüstü iş yükünün fazlalığı.
• Dinlenme hakkının ihlal edilmesi ve çalışanın yaşam dengesini bozan çalışma saatlerinin uzunluğu.
• İmkânsız teslim tarihleri ve yoğun performans baskısı nedeniyle artan işle ilgili streslerin fazlalığı.
• Fiziksel ve ruhsal açıdan destekleyici, güvenli bir yapının kurulamaması sonucu ortaya çıkan çalışma koşullarının kötülüğü.
• Yöneticilerin veya üst kademedeki personelin çalışanı sürekli hedef alan yönetimsel baskı ve değersizleştirme tutumları.

Bu etkenlerin tamamı, işçinin çalışma yaşam kalitesini düşürerek kuruma olan bağlılığını bitirmekte ve işveren açısından ağır hukuki sonuçlar doğuracak ihlalleri beraberinde getirmektedir.