Mülkiyet Hakkı

KHK ile kapatılan bir eğitim kurumuna ödediğiniz okul kayıt ücretini geri alma hakkınız bulunmaktadır ve yatırdığınız bu tutar sizin mülkünüz olarak değerlendirilir. Olağanüstü hâl döneminde alınan tedbirler kapsamında kapatılan okullara önceden yapılmış olan ödemelerin iadesi talebiyle valiliklere yapılan başvuruların reddedilmesi, temel haklara yapılmış bir müdahale teşkil eder.

Hakkınızda terör örgütüne üyelik veya irtibat iddiasıyla açılmış bir dava ya da mahkûmiyet kararı bulunması, kapatılan eğitim kurumlarına yaptığınız geçerli ödemelerin iade edilmesine yasal olarak engel teşkil etmemelidir. Anayasa Mahkemesi, daha önce çıkarılan kanunlarda yer alan ve kişinin terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olması durumunda alacaklarının ödenmemesini öngören kuralı iptal etmiştir.

Kapatılan kurumlara ödediğiniz ve hukuka uygunluğu konusunda şüphe bulunmayan okul kayıt ücreti gibi alacaklarınızın sırf terör örgütüyle bağlantınız olduğu gerekçesiyle iade edilmemesi anayasal güvence altındaki mülkiyet hakkı ihlali sayılmaktadır. Olağanüstü hâl döneminde çıkarılan düzenlemelerle terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olan kişilerin kapatılan kurumlardaki alacaklarının ödenmesi engellenmiş olsa da, Anayasa Mahkemesi bu kuralın ilgili kısmını iptal etmiştir.

İdare tarafından kesilen idari para cezasının dayanağı olan tutanağın size tebliğ edilmemesi ve itirazlarınızın mahkemelerce dikkate alınmaması mülkiyet hakkınızın ihlali sonucunu doğurabilir. Anayasa Mahkemesi kararına göre, gece vakti alkollü içecek satışı yapıldığı iddiasıyla sadece kolluk kuvvetleri tarafından tek taraflı olarak düzenlenen ve size gösterilmeyen bir tutanağa dayanılarak idari para cezası verilmesi, hakkınızı aramanızı ciddi şekilde zorlaştırmaktadır.

Saat 22.00'den sonra alkollü içecek satışını yasaklayan kanunlara dayanılarak kesilen ceza kamu yararı amacı taşısa da yargılama sürecindeki usuli eksiklikler sebebiyle anayasal haklarınıza aykırı hâle gelebilmektedir. Kanun koyucunun gece saatlerinde alkol tüketimini kontrollü ve güvenli bir şekilde sağlamak amacıyla getirdiği bu yasak kural olarak meşru bir amaca dayanmakta olup bu kapsamda kesilen cezalar mal varlığınızda eksilmeye yol açtığı için kamu yararı ile mülkiyet hakkı çerçevesinde incelenmektedir.

Dava devam ederken yürürlüğe giren yeni bir kanuni düzenleme nedeniyle alacağınızı tahsil etme imkânınızın ortadan kaldırılması, anayasal haklarınızın ihlal edildiği anlamına gelmektedir. Alacağınızın tahsili için uygun hukuki yollara başvurmuş olmanıza rağmen yargılama sırasında yapılan kanuni düzenleme sebebiyle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmanız, Anayasa tarafından güvence altına alınan mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlali niteliği taşımaktadır.

Alacağınızın tahsili için uygun hukuki yollara başvurmanıza rağmen yargılama sırasında yapılan yeni bir kanuni düzenleme nedeniyle hakkınızı alma imkanından mahrum bırakılmanız, mülkiyet hakkınızın ve etkili başvuru hakkınızın ihlali sayılabilir. Anayasa Mahkemesi, alacağın tahsiline yönelik hukuki mekanizmaların sonradan yürürlüğe giren kurallarla işletilemez hale getirilmesinin, kişilerin anayasal güvence altındaki mülkiyet hakkı ile doğrudan bağlantılı olduğunu belirtmektedir.

Kamulaştırma bedelinin taşınmazın gerçek değerini yansıtmadığı ve çok düşük olduğu yönündeki şikâyetlerde, sadece bedel yetersizliği Anayasa Mahkemesi tarafından doğrudan bir ihlal nedeni olarak kabul edilmemektedir. Taşınmaz bedelinin tespit edilmesi teknik bir uzmanlık gerektirdiğinden, bu işlem esasen uyuşmazlığa bakan uzman mahkemelerin görev alanındadır.

Kamulaştırma bedellerinin veya kamulaştırmasız el atma tazminatlarının yargılama süreci ve ödeme aşamasında enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi, Anayasa Mahkemesi tarafından mülkiyet hakkının ihlali olarak değerlendirilmektedir. Uzayan süreçler sebebiyle taşınmazınızın karşılığı olarak hükmedilen meblağın enflasyon etkisiyle erimesi, size şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemiş sayılır.

Arazinize el konulması sonrasında size ödenmesine hükmedilen tazminatın enflasyon karşısında değer kaybetmesi durumunda Anayasa Mahkemesine başvurduğunuzda mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği yönünde karar alabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi benzer olaylarda, kamulaştırmasız el atma tazminatlarının enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılmasının veya uğratılarak ödenmesinin kişilere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğini belirtmektedir.