Mülkiyet Hakkı

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilen bir bankadaki hesabınız üzerine uzun süreli olarak bloke konulması, anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararına göre, banka hesabınızdaki katılım fonu tutarı üzerinde uygulanan bu tür kısıtlamaların makul süreyi aşarak devam etmesi, hesap sahibine katlanılması zor ve şahsi olarak aşırı bir külfet yüklemektedir.

Devam eden müdahalelerde zarar konusu olay için somut bir başlangıç tarihi belirlenemeyeceği için başvuru süresinin katı bir şekilde yorumlanması hak ihlaline yol açmaktadır. Süregelen durumlarda başvuru süresinin, mülke ulaşılamaması gibi müdahalelerin kesildiği tarihten itibaren başlatılması gerekmektedir.

İdarenin tazminat başvurunuzu süresinde yapmadığınız gerekçesiyle reddetmesi, olayın sürekli devam eden bir nitelik taşıması halinde anayasal haklarınızın ihlali olarak kabul edilmektedir. İlgili kanun kapsamında yapılan başvurularda sürelerin hesaplanması aşamasında idare tarafından makul olmayan ve aşırı şekilci yorumlar yapılması, vatandaşların kanunla getirilen tazminat imkanından faydalanmasını imkansız hale getirmektedir.

Mahkemeler tarafından malvarlığınızın üzerine konulan tedbirin makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi, anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Bir mülkü sınırlandıran bu tür geçici hukuki koruma önlemlerinin yani uygulanan ihtiyati tedbir kararının hukuk sistemindeki amacı hakları güvenceye almak olsa da, bu uygulamanın kapsamı ve süresi itibarıyla mutlaka ölçülü olması gerekmektedir.

Arazinizin kamulaştırılması sürecinde açılan bedel tespiti ve tescil davası sonucunda aleyhinize vekâlet ücretine hükmedilmesi, size ödenmesi gereken gerçek kamulaştırma bedelinde azalmaya yol açtığı için mülkiyet hakkı ihlali sayılmaktadır. Kamu makamları, kamu yararı gereği taşınmazınızı zorla edinirken anayasal bir güvence olarak size taşınmazın gerçek bedelini ödemekle yükümlüdürler.

Kamulaştırmasız el atma bedelinizin enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılması, mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi, arazinize el konulması sonrasında tarafınıza ödenmesine karar verilen tazminatların zaman içinde yaşanan yüksek enflasyon sebebiyle değerini yitirmesini hak ihlali olarak kabul etmektedir.

Şirkete yatırılan paranın iadesi amacıyla açılan dava devam ederken yürürlüğe giren yeni bir kanuni düzenleme sebebiyle alacağın tahsil edilmesinin imkânsız hâle getirilmesi anayasal hakların ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda, kişilerin alacaklarını tahsil etmek için uygun hukuki yollara başvurmasına rağmen sonradan yapılan kanuni bir düzenleme yüzünden bu mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakıldığını tespit etmektedir.

Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, arsanıza el atılması sonucu ödenen bedelin enflasyon karşısında değer kaybetmesi mülkiyet hakkınızın ihlali sayılmaktadır. Mahkeme, kamulaştırma veya kamulaştırmasız el atma bedellerinin enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılmasını vatandaşlar açısından şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet olarak değerlendirmektedir.

Kamulaştırma bedelinin enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması, tarafınıza şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediği için anayasal güvence altındaki mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür uyuşmazlıklarda, ödenen veya ödenmesine hükmedilen bedellerin aradan geçen zaman içinde enflasyon sebebiyle önemli ölçüde erimesini mülkiyet hakkı kapsamına yönelik haksız bir müdahale olarak değerlendirmektedir.

Mahkemelerin bu erimeyi telafi etme zorunluluğu, devletin kamulaştırma yaparken vatandaşa şahsi olarak aşırı ve olağan dışı külfet yüklememesi gerektiği kuralına dayanmaktadır. Anayasa Mahkemesi emsal kararlarında, kamulaştırma bedellerinin aradan geçen zaman ve yargılama süreçleri boyunca enflasyon karşısında ciddi şekilde değer kaybetmesini, doğrudan mülkiyet hakkı ihlali olarak tanımlamaktadır.