Karar Bülteni

KARARIN KÜNYESİ

• İptal edilmeyen idari işlemler hukuken geçerlidir.
• Disiplin cezaları hukuka uygunluk karinesinden yararlanır.
• Adaylıkta alınan kesinleşmiş cezalar memuriyeti sonlandırır.
• Mobbing iddiası kesinleşen cezanın varlığını ortadan kaldırmaz.

Bu karar, idare hukukunun en temel prensiplerinden biri olan "idari işlemlerin hukuka uygunluk karinesi" ilkesinin aday memurluk sürecindeki kesin ve doğrudan yansımalarını göstermektedir. Bir aday memurun, adaylık süreci içerisinde amirleri tarafından tesis edilen disiplin cezalarına karşı yasal süresi içinde mahkemelerde iptal davası açmaması durumunda, söz konusu cezaların kesinleşeceği ve hukuken ayakta kalmaya devam edeceği vurgulanmıştır. İdarenin, iptal edilmemiş ve kesinleşmiş bu cezalara dayanarak aday memurun ilişiğini kesmesi eyleminin, sonradan ileri sürülen psikolojik taciz (mobbing) iddiaları ile bertaraf edilemeyeceği Danıştay nezdinde tescillenmiştir.

Benzer davalar açısından bu kararın emsal etkisi, memurların veya aday memurların özlük haklarını olumsuz etkileyen her türlü idari işleme (özellikle disiplin cezalarına) karşı zamanında itiraz etmelerinin ne denli kritik olduğunu açıkça ortaya koymasıdır. Uygulamada sıklıkla karşılaşılan mobbing savunmalarının, kesinleşmiş ve zamanında yargıya taşınmamış disiplin cezalarının hukuki sonuçlarını geriye dönük olarak ortadan kaldıramayacağı net bir şekilde ifade edilmiştir. İdare mahkemeleri, idarenin bağlı yetkisi içinde tesis ettiği görevine son verme işlemlerinde, işlemin dayanağı olan cezaların iptal edilip edilmediğine bakacak; iptal edilmemişse teselsül eden işlemi de hukuka uygun bulacaktır.

UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

Çanakkale ili, Gelibolu ilçesinde bulunan 2. Kolordu Komutanlığı Askeri Savcılığında zabıt katibi kadrosunda aday memur olarak görev yapan davacı ile ilgili idare (Bakanlık) arasında geçen uyuşmazlık dava konusu edilmiştir.

Davacının adaylık süresi içerisinde çeşitli disiplin cezaları alması üzerine, idare tarafından Devlet memurluğu ile ilişiği kesilmiş ve üç yıl süreyle yeniden memuriyete alınmaması yönünde karar verilmiştir. Davacı, görev süresince askeri savcı tarafından kendisine sürekli olarak psikolojik taciz (mobbing) ve baskı uygulandığını, disiplin cezasına dayanak gösterilen olayların gerçekte hiç yaşanmadığını ve bu yıldırma politikaları nedeniyle görevine son verildiğini iddia ederek işlemin iptalini talep etmiştir.

HUKUKİ BİLGİ VE TEMEL KURALLAR

Uyuşmazlığın çözümünde temel teşkil eden hukuk kuralları, devlet memurluğuna giriş ve adaylık sürecini düzenleyen yasal mevzuata dayanmaktadır. Kanun koyucu, memuriyete ilk girişteki deneme süresini ve bu süre zarfında gösterilecek hal ve hareketlerin sonuçlarını kamu hizmetinin selameti açısından katı kurallara bağlamıştır.

Olayın yasal dayanağını oluşturan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.56 ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.57 hükümleri uyarınca; adaylık süresi içerisinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları tespit edilenlerin, göreve devamsızlık gösterenlerin veya disiplin cezası alanların, disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri derhal kesilir. Bu maddeler kapsamında görevlerine son verilen aday memurlar, üç yıl süreyle tekrar Devlet memurluğuna alınmazlar.

Bunun yanı sıra idare hukukunda yerleşik bir içtihat prensibi olan "idari işlemlerin hukuka uygunluk karinesi" kuralı davanın çözümünde kilit rol oynamaktadır. Doktrin ve yargısal içtihatlarda kabul edildiği üzere, bir idari işlem mahkeme kararıyla iptal edilinceye veya idarenin kendisi tarafından geri alınıncaya kadar, tıpkı bütünüyle hukuka uygun bir işlemmiş gibi hukuki sonuç doğurmaya devam eder. Disiplin cezaları da birer idari işlem niteliğinde olduğundan, ilgilisi tarafından yasal süresi içinde idari yargıda iptal davasına konu edilmeyen cezalar idari açıdan kesinleşir ve idareyi bu cezaların gerektirdiği bağlı yetki işlemlerini (adaylığın sonlandırılması gibi) uygulamaya mecbur bırakır.

SOMUT OLAYA İLİŞKİN TESPİTLER

Davaya konu olayda İdare Mahkemesi tarafından yapılan hukuki incelemede, davacının aday memurluk sürecinin sonlandırılmasına neden olan asıl ve yasal etkenin, görev yaptığı dönemde almış olduğu disiplin cezaları olduğu tespit edilmiştir. Davacı, her ne kadar bu disiplin cezalarının kendisine yönelik sistematik bir psikolojik taciz (mobbing) ve yıldırma politikasının sonucu olarak haksız yere verildiğini ileri sürmüşse de, mahkemenin araştırma safhasında ortaya farklı bir usuli tablo çıkmıştır.

Mahkemece alınan ara kararlar ile davacıya, adaylık süreci boyunca hakkında tesis edilen disiplin cezalarının iptali istemiyle idari yargıda herhangi bir dava açıp açmadığı, açmış ise bu davaların akıbetinin ne olduğu sorulmuştur. Elde edilen bilgi ve belgeler ile dosya kapsamından, davacının söz konusu disiplin cezalarına karşı iptal davası açmadığı, dolayısıyla bu cezaların iptal edilmediği açıkça görülmüştür.

İdare hukukunun yerleşmiş kuralları gereği, idareler tarafından tesis edilen idari işlemler, bir mahkeme kararıyla iptal edilmediği sürece hukuk aleminde geçerliliğini korur ve hukuka uygunluk karinesine tabi tutulurlar. Somut olayda, dava konusu adaylığın sonlandırılması ve ilişiğin kesilmesi işleminin sebep unsurunu doğrudan bu iptal edilmemiş ve kesinleşmiş disiplin cezaları oluşturmaktadır. İptal davasına konu edilmeyerek hukuken ayakta kalan bu disiplin cezaları karşısında, idarenin ilgili mevzuat gereği bağlı yetkisi çerçevesinde hareket ettiği saptanmış ve tesis edilen ilişik kesme işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

Sonuç olarak Danıştay 12. Dairesi, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması yönünde karar vermiştir.