Makale

Günümüzde bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan baş döndürücü gelişmeler, internet kullanımını hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline getirmiştir. Ancak bu sanal dünyanın sunduğu sınırsız iletişim olanakları, aynı zamanda hukuka aykırı eylemlerin de yeni bir boyutta, siber uzayda işlenmesine zemin hazırlamıştır. Bir bilişim hukuku uzmanı avukat olarak sıklıkla karşılaştığımız üzere, kişilerin internet ortamındaki gizlilik ve anonimlik duygusuna güvenerek hareket etmeleri, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında düzenlenen birçok suçun internet aracılığıyla pervasızca işlenmesine neden olmaktadır. İnternet üzerinden işlenen suçlar, mahkemelere intikal eden dosyalarda teknik yapıları gereği içerik suçları ve müdahale suçları olmak üzere iki temel hukuki kategoride ele alınmaktadır. Hukuk uygulamaları bağlamında, failin sanal ortamda bıraktığı dijital izlerin tespiti ve eylemin kanuni tipe uygunluğunun analizi, adil ve doğru bir yargılama süreci için hayati bir önem taşımaktadır.

İnternet Üzerinden İşlenen Suçların Hukuki Sınıflandırması

Bilişim hukuku alanındaki yargı uygulamalarında, ceza kanunumuzun sistematiğinde yer alan ve internet aracılığıyla işlenebilen fiiller, failin eyleminin niteliğine göre temel olarak iki ana kategoriye ayrılmaktadır. Hukuki uyuşmazlıklarda ve ceza davalarında suçun kanuni tipikliğini saptarken, eylemin sisteme mi yoksa içeriğe mi yönelik olduğunun tespiti ceza tayini bakımından büyük bir önem taşır. Bu bağlamda, internet vasıtasıyla işlenen fiiller aşağıdaki gibi listelenebilir:

• İçerik Suçları: Hukuka aykırı ifadelerin veya verilerin internet ortamına aktarılması suretiyle vücut bulan hakaret, tehdit, şantaj ve cinsel taciz gibi doğrudan bireylerin şahsi haklarını zedeleyen fiillerdir.
• Müdahale Suçları: Bilişim sisteminin teknik altyapısına veya depolanan verilere yönelik yetkisiz erişimlerle oluşan bilişim sistemine girme ve verileri yok etme gibi teknik ihlallerdir.

İntihara Yönlendirme ve Cinsel Taciz Suçlarının İnternetteki Görünümü

İnternet aracılığıyla işlenen içerik suçları, hukuka aykırı verilerin açıklanması veya yayılması suretiyle meydana gelmektedir. Bu kapsamda, ceza mevzuatımızda düzenlenen intihara yönlendirme suçu, internet forumları, sohbet odaları veya e-posta yoluyla bir kimsenin intihar kararını kuvvetlendirmek ya da intihara teşvik etmek suretiyle kolaylıkla işlenebilmektedir. Kanun koyucu, bu eylemin alenen işlenmesini ağırlaştırıcı bir ceza nedeni saydığından, kamusal erişime açık bir web sitesinde bu fiilin gerçekleştirilmesi hukuken cezanın artırılmasını gerektirir. Diğer bir yaygın suç tipi olan cinsel taciz suçu ise, mağdurun vücut dokunulmazlığı fiziken ihlal edilmeden, internet üzerinden gönderilen cinsel amaçlı ve rahatsız edici e-postalar aracılığıyla işlenmektedir. İnternetin sağladığı anonim ortam, failin cinsel amaçlı rahatsız edici ifadeleri fütursuzca iletmesine yol açmakta olup, bu durum mağdurun cinsel dokunulmazlığına karşı cezai yaptırım gerektiren ciddi bir hukuki müdahaledir.

Sanal Ortamda Tehdit, Şantaj ve Hakaret Suçları

Sanal ortamda kişilerin kimliklerini gizleyebilme imkanı, mevzuatımızda yer alan tehdit suçu ile şantaj suçu vakalarını son yıllarda belirgin şekilde artırmıştır. Sahte e-posta adresleri veya maskeleme teknikleriyle failin kendini tanınmayacak hale koyması, hukuk uygulamasında tehdit suçunun nitelikli halini oluşturur. Şantaj suçunda ise, failin eline geçen mahrem bir görüntünün veya bilginin internette yayılacağı tehdidiyle mağdurdan haksız çıkar sağlaması fiili gerçekleşmektedir. İlgili kanun maddeleri kapsamında düzenlenen hakaret suçu da internette sıklıkla yargıya yansıyan bir diğer eylemdir. Bir forumda veya sosyal paylaşım sitesinde mağdurun onur ve saygınlığını rencide edici mesajlar yayınlanması, kamusal erişilebilirliğin bulunduğu durumlarda aleniyet unsurunu oluşturur ve oransal olarak cezanın artırılmasını zorunlu kılar. Yargıtay kararlarında da istikrarlı biçimde vurgulandığı üzere, internet üzerinden yapılan eylemlerde hakaretin yöneldiği kişinin hukuken belirlenebilir olması, suçun ispatı açısından temel bir şarttır.

Bilişim Sistemine Yönelik Teknik Müdahale Suçları

İnternet ortamındaki bir diğer temel ihlal alanı olan müdahale suçları, sisteme yetkisiz erişim sağlanması ve veriler üzerinde tahribat yaratılmasına yönelik teknik eylemleri kapsar. Yasalarımızda düzenlenen bilişim sistemine girme suçu, bir ağ üzerinden şifrelerin kırılarak veya yetki aşılarak başkasına ait korumalı bir sisteme hukuka aykırı şekilde erişilmesini ve orada kalınmasını yaptırıma bağlar. Bu eylem neticesinde sistemdeki verilerin yok olması veya değişmesi halinde fail çok daha ağır bir hapis cezası ile karşı karşıya kalmaktadır. Öte yandan, ilgili bir diğer maddede bilişim sistemini engelleme ve verileri değiştirme suçu açıkça düzenlenir. Bilgisayarlara truva atı gibi kötücül yazılımlar göndererek sistemin işleyişini bozmak veya önemli verileri erişilmez kılmak bu suça vücut verir. Bankacılık dolandırıcılıklarında sıkça karşılaştığımız yöntemlerle verilerin değiştirilip hesaba para aktarılması, Yargıtay tarafından mülkiyet haklarını ihlal eden nitelikli bir siber suç kabul edilmektedir.

Kişisel Verilerin Kaydedilmesi ve Haberleşmenin Engellenmesi

Modern iletişim ağlarında kullanıcı verilerinin rıza dışı toplanması, kanunlarımızda yer alan kişisel verilerin kaydedilmesi suçu kapsamında hukuken cezalandırılmaktadır. Casus yazılımlar aracılığıyla internet kullanıcılarının siyasi, felsefi veya cinsel yaşamlarına ilişkin özel verilerinin gizlice depolanması, failin doğrudan hapis cezası almasını gerektiren hukuka aykırı bir fiildir. Aynı zamanda internet, bireysel iletişimin temel aracı olduğundan, ceza yasamızda düzenlenen haberleşmenin engellenmesi suçu siber uzayda da kolaylıkla işlenebilmektedir. Bir kişinin e-posta adresine yoğun spam mesajlar göndererek hesabın kilitlenmesini sağlamak, anayasal bir hak olan haberleşme hürriyetine müdahale niteliğindedir. Ayrıca, kişilerin arasındaki iletişimi koruyan hükümler kapsamında yer alan haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu, internet üzerinden eşzamanlı gerçekleştirilen sohbetlerin veya elektronik yazışmaların tarafların açık rızası olmaksızın kaydedilmesi ve ifşa edilmesi şeklinde ortaya çıkmakta olup, bu eylem özel hayatın dokunulmazlığını hiçe sayan ciddi bir hukuki konudur.