Karar Bülteni

KARARIN KÜNYESİ

Yaz tatilindeki devamsızlık haklı fesih sayılamaz. Öğretmenlerin tatilde okulda bulunma zorunluluğu ispatlanmalıdır.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, özel bir eğitim kurumunda çalışan öğretmenin, eğitim faaliyetlerinin durduğu yaz tatili döneminde okula gitmemesi üzerine devamsızlık tutanakları tutularak iş sözleşmesinin feshedilmesini haksız bulmuştur. Karar, yönetici vasfı olmayan eğitimcilerin yaz aylarındaki izinli durumları ve buna bağlı olarak gelişen işveren işlemlerinin yasal sınırlarına dair önemli belirlemeler içermektedir.

Özellikle eğitim sektöründe, yaz tatiline denk gelen devamsızlık iddialarının haklı fesih nedeni oluşturabilmesi için söz konusu personelin okulda fiilen bulunması gerektiğinin kanıtlanması gerektiği vurgulanmıştır. Bunun ispatlanamaması halinde devamsızlık olgusundan söz edilemeyeceği ve haksız fesih dolayısıyla kıdem ile ihbar tazminatlarına hak kazanılacağı hüküm altına alınmıştır.

UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

Özel bir eğitim kurumunda matematik öğretmeni olarak görev yapan çalışan, işverenin yeni dönem için önerdiği ve ikametine oldukça uzak bir konumda bulunan şubede görevlendirme teklifini reddetmiştir. Bu ret işleminin ardından işveren, çalışanın Ağustos ayı içerisinde peş peşe devamsızlık yaptığını ileri sürerek tutanaklar düzenlemiş ve iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini bildirmiştir. Davaya konu uyuşmazlık; okulun tatil olduğu yaz aylarında öğretmenin okula gitmemesinin iş hukuku anlamında devamsızlık oluşturup oluşturmadığı, işverence gerçekleştirilen feshin haklı bir nedene dayanıp dayanmadığı ve çalışanın kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, cezai şart ve fazla çalışma ücreti gibi alacaklara hak kazanıp kazanmadığı etrafında şekillenmektedir.

HUKUKİ BİLGİ VE TEMEL KURALLAR

Özel okullarda görevli öğretmenlerin, eğitim-öğretim faaliyetlerine ara verilen yaz tatili aylarında kural olarak dinlenme döneminde oldukları kabul edilir. Öğretmenin okulda yönetici bir sıfatı bulunmuyorsa ve yaz tatili süresince kurumda hazır bulunmasını gerektiren hukuki veya sözleşmesel bir zorunluluk işveren tarafından açıkça ispatlanamıyorsa, personelin bu dönemde okula gitmemesi devamsızlık olarak nitelendirilemez.

İşçinin haklı bir neden olmaksızın devamsızlık gerekçesiyle işten çıkarılması haksız fesih niteliğindedir ve bu durum çalışana kıdem ile ihbar tazminatı talep etme hakkı verir. İş akdinin işverence haksız olarak feshedildiği durumlarda, taraflar arasındaki sözleşmede yer alan cezai şart hükümlerinin de mahkeme tarafından uygun bir takdiri indirim yapılarak hüküm altına alınması gereklidir. Ayrıca işçinin fazla çalışma ücreti hesaplanırken, yıl içinde fiilen çalışma yapılmayan ve okulun kapalı olduğu tatil dönemlerinin hesaplamadan bütünüyle dışlanması esastır.

SOMUT OLAYA İLİŞKİN TESPİTLER

Yargıtay tarafından yapılan incelemede, işverenin fesih gerekçesinin hukuka uygun olmadığı belirlenmiştir. İşveren her ne kadar Ağustos ayının belirli günlerinde tutanaklar düzenleyerek işçinin işe gelmediğini öne sürmüşse de, bu dönemin özel okulda eğitimin durduğu ve öğretmenlerin tatilde olduğu döneme denk geldiği saptanmıştır.

Çalışanın yönetici sıfatının bulunmadığı ve tatil döneminde görev yerinde hazır olmasını gerektiren herhangi bir zorunluluğun kanıtlanamadığı dikkate alınarak, somut olayda devamsızlık olgusunun gerçekleşmediğine hükmedilmiştir. Bu çerçevede işveren feshi haksız bulunmuş; yerel mahkemenin devamsızlık gerekçesiyle kıdem ve ihbar tazminatlarını reddetmesi kararı bozularak, çalışanın tazminat süreleri hesaplanırken ücretli tatil döneminin de hizmet süresinden sayılması gerektiği tespit edilmiştir.

Sözleşmenin işverence haksız şekilde feshedilmesi nedeniyle çalışanın sözleşmede düzenlenen cezai şart bedeline hak kazandığı, söz konusu meblağın mahkemece uygun bir takdiri indirim yapılarak ödenmesi gerektiği karara bağlanmıştır. Son olarak, işçinin fazla mesai ücretlerinin tespiti aşamasında, okulda eğitimin olmadığı 1 Temmuz ile Eylül ayının ilk haftası arasındaki yaz tatili süresinin hesaplamanın dışında tutulması gerektiği açıkça belirtilmiştir.