Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 2013/14020 E. 2014/16944 K.

Karar, apartman görevlisi olarak çalışan bir işçinin fazla mesai ve ulusal bayram genel tatil ücreti alacaklarının hesaplanma yöntemlerine ilişkin önemli standartlar ortaya koymaktadır. Özellikle kömürlü ısınma sistemlerinin kullanıldığı dönemlere ait fazla çalışma iddialarının değerlendirilmesinde salt genel beyanlara değil, mevsimsel çalışma yoğunluğu farklılıklarına dikkat edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Ayrıca işverenin işçiye yaptığı bayram harçlığı adı altındaki ödemelerin hukuki niteliği tartışılarak, bu ödemelerin doğrudan tatil çalışması alacağından düşülmesi gerektiği belirlenmiştir. Mahkemelerin hastalık, izin veya mazeret gibi sebeplerle işçinin her tatilde çalışmış olamayacağı gerçeğini dikkate alıp, hesaplanan meblağ üzerinden hakkaniyete uygun bir takdiri indirim yapması zorunlu tutulmuştur.

UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

Davacı, davalıya ait apartmanda uzun yıllar görevli olarak çalışmış ve haksız bir şekilde işten çıkarıldığını ileri sürerek kıdem, ihbar ve bir kısım işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir. Davacı, doğalgaza geçilene kadar haftanın her günü, sonrasında ise haftanın altı günü uzun saatler boyunca fazla mesai yaptığını iddia etmiştir. Davalı taraf ise davacının iş sözleşmesinin tutanaklara yansıyan olumsuz davranışları nedeniyle haklı sebeple feshedildiğini savunarak tüm ödemelerin eksiksiz yapıldığını öne sürmüş ve davanın reddini istemiştir. Taraflar arasındaki temel çekişme, fazla mesai sürelerinin gerçeğe uygun hesaplanıp hesaplanmadığı ve tatil günlerinde yapılan çalışmalar karşılığı doğan alacağın doğru tahsil edilip edilmediğidir.

HUKUKİ BİLGİ VE TEMEL KURALLAR

İşçinin fazla çalışma ücretine hak kazanabilmesi için fiilen bu çalışmaları gerçekleştirdiğini kanıtlaması gerekmektedir. Kömürlü ısıtma sistemine sahip binalarda görev yapan apartman çalışanlarının mesai saatleri kış aylarında yoğunlaşmakta, yaz aylarında ise olağan düzeye inmektedir. Fazla çalışma saatleri belirlenirken mevsimsel farklılıklar dikkate alınarak yaz ve kış dönemleri için ayrı ayrı hesaplama yapılması usul ve yasaya uygun düşmektedir.

Ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının tespitinde, işverenin işçiye aynı amaca yönelik olarak ödediği tutarlar göz önünde bulundurulmalıdır. Yapılan bu nitelikteki ödemeler, tahakkuk eden tatil ücreti alacağından mahsup edilmelidir. Ayrıca, uzun yıllara yayılan çalışma hayatının olağan akışı gereği işçinin her resmi tatilde istisnasız bir şekilde kesintisiz çalıştığının kabulü hayatın olağan akışına aykırıdır. Hastalık, özel mazeretler veya izin kullanım durumları göz önünde bulundurularak, toplam alacak üzerinden mahkemece makul bir oranda takdiri hakkaniyet indirimi uygulanması yasal bir zorunluluktur.

SOMUT OLAYA İLİŞKİN TESPİTLER

Yerel mahkemenin kararına esas teşkil eden bilirkişi raporunda, binanın doğalgazlı sisteme geçtiği tarihe kadarki kömürlü dönem için fazla mesai alacakları yaz ve kış ayrımı yapılmadan sabit olarak hesaplanmış ve bu durum bozma nedeni sayılmıştır. Yargıtay, söz konusu görevlinin özellikle kış aylarında fazla mesai yaptığının anlaşıldığı durumlarda yaz-kış ayrımı yapılmaksızın sonuca ulaşılmasını hatalı bulmuştur.

Dosya içerisindeki gider pusulalarının incelenmesinden, işverenin davacı işçiye bayram harçlığı ve bayram ücreti gibi başlıklar altında çeşitli ödemeler yaptığı saptanmıştır. Yerel mahkemenin bu ödemeleri hesaplanan ulusal bayram genel tatil alacağından mahsup etmemesi bozma gerekçelerinden biri olmuştur. Son olarak, davacının hastalık, izin veya mazeret gibi sebeplerle tatillerde çalışmadığı günler olabileceği ihtimali göz ardı edilerek söz konusu alacaktan takdiri indirim yapılmaması hukuka aykırı bulunmuş ve karar bozulmuştur.