Yargı Makamları İstisnası: KVKK Madde 28/1-d Uygulaması

Hukuk uyuşmazlıklarında tarafların iddia ve savunmalarını ispat etmeleri amacıyla yargı makamlarına çeşitli veriler sunulmaktadır. Bu verilerin büyük bir kısmı doğrudan kişisel verileri içermektedir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), kişisel verilerin işlenmesi konusunda katı kurallar getirse de yargısal faaliyetlerin sekteye uğramaması adına bazı istisnalar öngörmüştür. Bu istisnaların en önemlilerinden biri KVKK madde 28/1-d kapsamında düzenlenen yargı makamları istisnasıdır. İlgili hüküm uyarınca, kişisel verilerin soruşturma, kovuşturma, yargılama ya da infaz işlemlerine ilişkin olarak yargı makamlarınca veya infaz mercilerince işlenmesi durumunda Kanun hükümleri uygulanmamaktadır. Hukukumuzda kamu düzenini yakından ilgilendiren yargılama süreçlerinin etkin bir şekilde yürütülebilmesi için yargı organlarına tanınan bu muafiyet, mahkemelerin görevlerini yerine getirirken veri koruma mevzuatının kısıtlamalarına takılmasını engellemeyi amaçlamaktadır. Ancak bu istisnanın sınırlarının doğru çizilmesi, hak kayıplarının önüne geçilmesi bakımından kritik bir öneme sahiptir.

KVKK Madde 28/1-d İstisnasının Kapsamı ve Mahkeme Usul İşlemleri

Kişisel Verileri Koruma Kurulu kararları ve medeni usul hukuku prensipleri birlikte değerlendirildiğinde, KVKK m. 28/1-d hükmünün temas ettiği alanın öncelikle mahkeme usul işlemleri olduğu anlaşılmaktadır. Bu düzenleme, mahkemelerin yargılama faaliyetini yürütürken taraflar, tanıklar veya uyuşmazlıkla ilgili üçüncü şahıslar hakkında topladığı, kaydettiği ve dosyada muhafaza ettiği kişisel verilere KVKK hükümlerinin uygulanmayacağı sonucunu doğurmaktadır. Örneğin, davanın aydınlatılması maksadıyla mahkemenin ilgili kurumlara müzekkere göndererek taraflara ait kayıtları celp etmesi ve bu kayıtların dava dosyasında işlenmesi tamamen bu istisnanın koruması altındadır. Zira yargı mercilerinin adaleti tecelli ettirebilmesi için kişisel verilerin yargı makamlarınca işlenmesi zorunludur ve bu hukuki sürecin engellenmemesi hukukun genel işleyişi açısından temel bir şarttır.

Taraf ve Üçüncü Kişi Usul İşlemlerinin KVKK Karşısındaki Durumu

Yargı makamlarına tanınan söz konusu muafiyet, yargılama süreciyle bağlantılı olan herkesi mutlak bir şekilde KVKK’nın dışına çıkarmaz. Özellikle vurgulanmalıdır ki, bu istisna kuralı doğrudan mahkeme usul işlemi niteliğinde olmayan durumları kesinlikle kapsamaz. Yargılama dışına da etki eden, davanın taraflarınca yahut üçüncü kişilerce gerçekleştirilen usul işlemleri bu istisnanın dışında kalarak KVKK hükümlerinin uygulama alanı içerisinde değerlendirilmelidir. Mahkemeye delil sunumuna ilişkin olarak uygulamada en sık rastlanan şikâyetler, verilerin mahkemece celbi istenmeksizin doğrudan davanın taraflarınca ilgili kişisel veriye ulaşılarak dava dosyasına sunulmasından kaynaklanmaktadır. Tarafların iddia ve savunmalarını ispat gayesiyle kendi inisiyatifleriyle gerçekleştirdikleri bu tarz veri işleme ve aktarım faaliyetleri, yargı makamlarının resmi işlemleri ile aynı statüde sayılamayacağından tam anlamıyla Kanun denetimine tabidir.

İstisnanın Sınırları ve Uygulamadaki Yansımaları

Uygulamada sıklıkla karşılaşıldığı üzere, yargılamanın tarafları ve vekilleri, dava dosyasına veri sunarken KVKK yaptırımlarıyla karşılaşmamak adına çok daha özenli hareket etmek durumundadır. Taraf usul işlemleri genel bir istisna kapsamında yer almadığı için tarafların bu yöndeki hatalı veya kontrolsüz adımları çeşitli hukuki yaptırımlar ile sonuçlanabilmektedir. Aşağıda, söz konusu istisnanın hangi durumları kapsayıp kapsamadığını belirleyen temel kriterler listelenmiştir:

• Mahkemece Müzekkere ile İstenen Veriler: Yargı makamının doğrudan talebi üzerine kurumlardan dosyaya kazandırılan kayıtlar mahkeme işlemi olup istisna kapsamındadır.
• Mahkemenin Dosya İçi İşlemleri: Hâkimin yargılama faaliyeti gereği tarafların verilerini Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) ortamına kaydetmesi istisna koruması altındadır.
• Tarafların Bireysel Delil Toplaması: Mahkeme kararı olmaksızın tarafların diğer şahıslara ait verileri ele geçirip sunması istisna kapsamında sayılmaz ve genel veri işleme kurallarına uymak zorundadır.

Bu ayrım, hukuki güvenlik ile adil yargılanma prensipleri arasındaki hassas dengeyi korumakta olup tarafların usul kurallarına riayet etmelerini gerektirmektedir.