Makale

Denizcilik sektörü, doğası gereği uluslararası rekabetin yoğun olduğu, oldukça ağır ve yıpratıcı çalışma şartlarını barındıran spesifik bir alandır. Bir hukuki içerik yazarı ve avukat perspektifiyle değerlendirdiğimizde, gemi mekanının hem bir işyeri hem de yaşam alanı olması, denizcilerin maruz kaldığı psikolojik şiddetin boyutlarını karadaki işyerlerine kıyasla çok daha karmaşık ve yıkıcı hale getirmektedir. Çalışanların normal toplumdan tecrit edilmiş biçimde, kısıtlı bir sosyal hayat sürerek aylarca okyanuslarda bulunması, aile ve yakın çevre iletişiminden uzak kalınması başlı başına büyük bir stres kaynağıdır. Bu zorlu çalışma koşullarına bir de üstler veya çalışma arkadaşları tarafından uygulanan sistematik yıldırma eylemleri eklendiğinde, gemi çalışanlarının ruhsal bütünlüğü ağır bir tehdit altına girmektedir. İzole bir alanda gerçekleşen bu haksız fiiller, bireyin psikolojik sağlığını derinden sarsan zararlar olarak karşımıza çıkmaktadır.

İzole Çalışma Ortamında Psikolojik Şiddetin Boyutları

Gemiler, çalışanların mesaileri bittiğinde evlerine dönüp kapılarını kapatarak iş stresinden uzaklaşabilecekleri standart çalışma alanları değildir. Gemi personelinin çalışma hayatlarının çok büyük bir kısmını sevdiklerinden uzakta geçirmeleri, onları gemi içi hiyerarşiye ve dar kapsamlı sosyal ilişkilere tamamen bağımlı kılmaktadır. Zarar tespiti bağlamında yaklaştığımızda, failden ve toksik çalışma ortamından kaçma imkanının bulunmaması, uygulanan psikolojik şiddetin etkisini adeta katlayarak artırmaktadır. Mağdur, yorucu vardiyası bittikten sonra da aynı kapalı alanda psikolojik baskı uygulayan kişilerle yaşamaya devam etmek zorundadır. Dedikodu, haksız görevlendirmeler veya dışlama gibi eylemler, mağdurun kendini tamamen kapana kısılmış ve çaresiz hissetmesine neden olmaktadır. Dinlenme saatlerinde dahi kamarasına kapanarak izole olan çalışan, sürekli bir endişe ve gerginlik içinde yaşamakta, bu durum ağır bir mental çöküş sürecini tetiklemektedir.

Çalışanlar Üzerindeki Gözlemlenen Ruhsal Tahribatlar

Mevcut veriler ve sektörel incelemeler ışığında, gemide uygulanan mobbingin çalışanlar üzerinde yarattığı tahribat son derece yıkıcıdır. Hukuk uygulayıcıları olarak bizler, mağdurun yaşadığı manevi zararı tespit ederken belirli psikolojik bulguları temel almaktayız. Sistematik psikolojik baskı altında kalan denizcilerde gözlemlenen başlıca etkiler şunlardır:

• Kronik uykusuzluk ve bedensel yorgunluk hissi.
• Ani öfke patlamaları ve sürekli gerginlik hali.
• Ağır depresyon, çaresizlik ve kaygı bozuklukları.
• Kişinin olaylardan dolayı yersiz yere kendini suçlama eğilimi.
• Konsantrasyon bozukluğu ile birlikte üretkenlikte düşüş.
• Sosyal izolasyon, işe yabancılaşma ve ekstrem durumlarda intihar eğilimleri.

Olayların süreklilik arz etmesi, çalışanın işine ve çevresine tamamen yabancılaşmasına yol açmaktadır. Özellikle kapalı mekanda yalnızlaştırılan ve itibarsızlaştırılan çalışanların yaşadığı bu yıkım, çalışanın psikolojik bütünlüğünün ne denli ağır bir şekilde sarsıldığının en somut kanıtıdır.

Mesleki Tükenmişlik ve Denizcilik Kariyerinin Sona Ermesi

Uygulanan haksız psikolojik şiddet, yalnızca kişinin anlık sağlığını bozmakla kalmaz, aynı zamanda kariyer hakkını da gasp eder. İşyerinde maruz kalınan bu tutumlar, mesleki tükenmişlik sendromunun en temel hazırlayıcılarındandır. Çalışanlar, karşılaştıkları baskıcı tavırlar yüzünden özgüvenlerini yitirmekte, sabahları uyanmak ve vardiyaya çıkmak istemeyecek kadar ağır bir psikolojik yıpranma yaşamaktadır. Odasından çıkmasına dahi izin verilmeme, haksız cezalandırmalar veya dışlanma gibi kötü niyetli eylemler, denizcilerin yıllarca emek verdikleri mesleklerinden tamamen soğumalarına neden olmaktadır. Gözlemlediğimiz üzere, bu denli ağır psikolojik tahribat altında kalan donanımlı ve nitelikli çalışanlar, maruz kaldıkları travmalar nedeniyle çareyi mesleği kalıcı olarak terk etmekte bulmaktadır. Bir çalışanın, uğradığı şiddet yüzünden mesleği bırakma noktasına gelmesi, mobbingin kişinin ekonomik ve sosyal geleceği üzerinde yarattığı telafisi imkansız psikolojik yıkımın nihai sonucudur.