Makale

Gelişen bilişim teknolojileriyle birlikte hayatımıza giren deepfake teknolojisi, sağladığı imkanların yanı sıra kötüye kullanıldığında hukuki ve cezai anlamda ciddi tehlikeler barındırmaktadır. Bu teknoloji kullanılarak bireylerin ses ve görüntülerinin manipüle edilmesi, rıza dışı cinsel içerikli materyaller üretilmesi veya sahte videolar aracılığıyla toplumsal yanılgılar yaratılması, ceza hukuku bağlamında suç teşkil etmektedir. Faillerin bu tür eylemleri, kamu güvenliğini derinden tehdit eder niteliktedir. Türk Ceza Kanunu hükümleri incelendiğinde, deepfake üretim süreçlerinin ve ortaya çıkan sahte içeriklerin paylaşılmasının farklı suç tipleri altında değerlendirildiği görülmektedir. Bu makalede, deepfake davaları ve bu teknolojinin kullanımı neticesinde ortaya çıkan ihlallerin ceza hukuku kapsamındaki yansımaları incelenecek, faillerin karşı karşıya kalabileceği cezai yaptırımlar detaylandırılacaktır. Bilişim hukuku pratiğinde, bu tür ihlallere karşı yürütülecek ceza davaları, mağdurların korunması açısından büyük önem taşımaktadır.

Türk Ceza Kanunu Kapsamında Suç Tipleri

Deepfake teknolojisinin temelini oluşturan en önemli aşama, hedef alınan kişiye ait görüntü ve ses kayıtlarının toplanması işlemidir. Bir bireyin internet ortamında veya farklı mecralarda yer alan dijital izlerinin, rızası dışında deepfake ürünü oluşturmak amacıyla bilgisayar sistemlerine kaydedilmesi, ceza mevzuatımızda düzenlenen kişisel verilerin kaydedilmesi suçunu oluşturmaktadır. Suçun oluşması için materyalin daha önceden alenileşmiş olması durumu değiştirmez; zira alenileşmiş görselin farklı bir amaçla, özellikle de manipülatif içerik üretiminde kullanılmak üzere kaydedilmesi açık bir suçtur. Bu eylemi gerçekleştiren failler hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Deepfake üretim süreci, doğrudan bireyin güvenliğine yasa dışı bir müdahale anlamı taşıdığı için savcılık makamlarınca yürütülen soruşturmaların temelini oluşturmaktadır.

Deepfake teknolojisi ile üretilen sahte içeriklerin, yani asılsız video ve ses kayıtlarının üçüncü kişilerle paylaşılması veya internet ortamında yayılması eylemleri, hukuki yaptırımlar açısından oldukça ağırdır. Bu tür sahte içerikler, mağdurun izni olmaksızın yayıldığında failin eylemi verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçuna vücut vermektedir. Deepfake ürünleri, doğası gereği üçüncü kişileri yanıltma ve mağdur üzerinde tahribat yaratma gayesi taşıdığından, dijital mecralarda ifşa edilmesi durumunda fail hakkında üç yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabilmektedir. Özellikle kötü niyetli kişilerin ürettiği cinsel içerikli deepfake materyallerinin yayılması, mağdurlar üzerinde telafisi güç yıkımlara yol açtığından, adli makamlarca yürütülen ceza davalarında failin eylemi bu suç tipi üzerinden en ağır yaptırımlara tabi tutulmaktadır.

Ceza hukuku bağlamında incelenmesi gereken bir diğer kritik suç tipi ise, yaptırımı açıkça belirlenmiş olan verileri yok etmeme suçudur. İlgili tarafın deepfake materyalleri veya bu materyallerin üretilmesi için toplanan ham girdilerin silinmesini talep etmesi halinde, bu dosyaları silmekle yükümlü olan failin eylemsiz kalması ciddi bir suç teşkil etmektedir. Taraflar arasında başlangıçta verilmiş bir rıza bulunsa dahi, rızanın geri çekilmesi durumunda failin uhdesindeki tüm deepfake üretim girdilerini ve nihai sahte ürünleri derhal yok etmesi şarttır. Söz konusu silme işleminin yerine getirilmemesi, failin bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmasını gerektirir. Soruşturma aşamalarında dijital materyallerin hukuki akıbeti büyük önem taşıdığından, sistemden silinmeyen her bir içerik ayrı bir ceza yargılamasının asli konusunu oluşturmaktadır.

Ceza Davalarına Konu Olan Yaptırımlar

Deepfake teknolojisinin ceza hukukundaki yansımaları, failin gerçekleştirdiği eylemin niteliğine göre farklı suç kategorilerinde değerlendirilmektedir. Soruşturma aşamalarında ve sonrasında açılan ceza davalarında uygulanan yaptırımlar, kanun koyucu tarafından kesin sınırlarla belirlenmiştir. Yargılama süreçlerinde failin eylemine uyan temel cezai yaptırımlar şunlardır:

• Verilerin Kaydedilmesi Suçu: Sahte materyal üretimi için görüntü ve seslerin izinsiz olarak sisteme yüklenmesi neticesinde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.
• Verileri Hukuka Aykırı Verme Suçu: Üretilen yanıltıcı içeriklerin üçüncü şahıslarla paylaşılması durumunda üç yıldan altı yıla kadar hapis cezasına hükmedilmektedir.
• Verileri Yok Etmeme Suçu: Mağdurun talep ettiği anda ilgili dijital ham verilerin silinmemesi eylemi, bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası gerektirmektedir.