Danıştay Danıştay 12. Dairesi 2023/1566 E. 2025/1610 K.

Bu karar, idare hukukunun en sarsılmaz temellerinden biri olan "yetki kurallarının kamu düzeninden olması" ve "yetkisizliğin asıl, yetkinin istisna olması" prensiplerinin somut bir tezahürüdür. Memuriyetten çekilme (istifa) iradesinin hukuki sonuç doğurabilmesi için idare tarafından kabul edilmesi gerekirken, bu kabul işleminin mevzuatta açıkça gösterilen makam tarafından bizzat tesis edilmesi yasal bir zorunluluktur. Danıştay bu kararıyla, taşra teşkilatında görev yapan uzman tabiplerin istifalarının onaylanması konusunda münhasıran valilere verilen yetkinin, vali yardımcılarına fiilen veya zımnen devredilemeyeceğini, yetki devrinin ancak açık bir yasal düzenleme ile mümkün olabileceğini kesin bir dille ortaya koymuştur.

Emsal niteliğindeki bu içtihat, idari işlemlerde "yetki unsurunun" ne denli katı ve dar bir şekilde yorumlanması gerektiğini idarelere ve idare hukuku uygulayıcılarına hatırlatmaktadır. Özellikle Sağlık Bakanlığı taşra teşkilatında sıkça karşılaşılan ve idari iş yükü gerekçe gösterilerek vali yardımcıları eliyle yürütülen onay süreçlerinin, yetki devri sınırlarını aştığı takdirde doğrudan işlemin iptaline yol açacağı netleşmiştir. Bu karar, idari işleyişte hız veya pratiklik sağlama adına yetki kurallarının asla esnetilemeyeceğini göstermekte olup, benzer şekilde yetkisiz alt makamlarca tesis edilen idari işlemlere karşı açılacak iptal davalarında vatandaşlar ve meslektaşlarımız için güçlü bir emsal dayanak oluşturacaktır.

UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

Aksaray Eğitim ve Araştırma Hastanesinde göğüs hastalıkları uzmanı olarak görev yapan bir doktor, çalıştığı kurumda hastane yönetimi tarafından kendisine mobbing uygulandığını iddia ederek görevinden ayrılmak istemiş ve istifa dilekçesi sunmuştur. Doktorun sunduğu istifa dilekçesi, Valilik makamı adına vali yardımcısı tarafından imzalanan bir idari onay ile kabul edilmiş ve memuriyet görevine son verilmiştir.

Dilekçesinin kabul edildiği kendisine tebliğ edilmeye çalışıldığında belgeyi imzalamaktan imtina eden davacı hekim, istifa etmekten vazgeçtiğine dair idareye yeni bir dilekçe sunmuştur. İdare bu vazgeçme talebini reddetmiştir. Bunun üzerine hekim, istifasının bizzat vali tarafından değil, yetkisiz bir makam olan vali yardımcısı tarafından onaylandığını ve usule aykırı şekilde görevine son verildiğini belirterek iptal davası açmıştır. Uyuşmazlık, istifa onay işleminde imzası bulunan makamın bu işlemi tesis etmeye hukuken yetkili olup olmadığı ve işlemin yetki unsuru yönünden sakatlık taşıyıp taşımadığı noktasında toplanmaktadır.

HUKUKİ BİLGİ VE TEMEL KURALLAR

Uyuşmazlığın çözümünde temel alınan hukuki kurallar, idare hukukunun yetki unsuru ve Sağlık Bakanlığının kurumsal imza yetkilerine dair düzenlemeleri çerçevesinde şekillenmiştir. İdare hukukunda yetki, bir idari makamın belirli bir idari işlemi tesis edebilme veya hukuki bir karar alabilme ehliyetini ifade eder. Yetki kuralları kamu düzenine ilişkindir ve kanunsuz hiçbir yetki kullanılamaz. Kanunun belirli bir makama verdiği yetki, idari işlemin kurucu bir öğesidir ve açık bir yasal dayanak olmaksızın başka bir makama devredilemez.

Memurların istifa (çekilme) süreçleri ve memuriyetin sona erme halleri genel olarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında düzenlenmektedir. Ancak sağlık personelinin istifa onayı süreçleri ve hangi makamın irade açıklamaya yetkili olduğu kurumsal alt düzenleyici işlemlerle kesin çizgilerle belirlenmiştir. Bu bağlamda, uyuşmazlığın çözüm dayanağını teşkil eden hukuki kural, Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları İmza Yetkileri Yönergesi'dir.

Anılan Yönerge'nin 11. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, Bakanlık taşra teşkilatındaki uzman tabiplerin istifa işlemlerinin, personelin görevden çekilmiş sayılmasına ilişkin süreçlerin "Vali" onayı ile neticelendirileceği çok açık bir biçimde ifade edilmiştir. Yönerge metninde veya ilgili idari mevzuatta, yetkinin devredilebileceğine veya vali yardımcıları tarafından kullanılabileceğine dair bir istisna hükmüne yer verilmemiştir.

Ayrıca, idari yargılamada temyiz incelemeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 49 kapsamında yapılmaktadır. Danıştay yerleşik içtihatlarında, idari işlemi tesis etmeye kanun veya yönergelerle yetkili kılınan makam yerine, geçerli bir yetki devri olmaksızın alt veya hiyerarşik başka bir makam tarafından işlem tesis edilmesini çok ağır bir hukuka aykırılık hali olarak değerlendirmektedir. Bu kurallar bütünü, kamu görevlilerinin idarenin keyfi tasarruflarına karşı güvence altına alınmasını sağlamaktadır.

SOMUT OLAYA İLİŞKİN TESPİTLER

Danıştay 12. Dairesi, dosyadaki bilgi, belge ve mevzuat hükümlerini inceleyerek ilk derece mahkemesi ve bölge idare mahkemesi kararlarının hukuka uygunluğunu değerlendirmiştir. Somut olayda davacı uzman doktorun 27/04/2022 tarihli istifa (çekilme) dilekçesinin kabul edilerek memuriyet görevine son verilmesine ilişkin kritik idari işlemin, doğrudan ilin idari başı olan Vali tarafından değil, "Vali adına" imza atan Vali Yardımcısı tarafından tesis edildiği tespit edilmiştir.

İlk derece mahkemesi ve bölge idare mahkemesi, yönergede yer alan vali onayının, mülki idare amirliği bünyesindeki işleyiş gereği vali yardımcılarınca kullanılmasını hukuka aykırı bulmamış ve davanın reddine karar vermiştir. Ancak Danıştay, idari işlemlerde yetki unsurunun çok sıkı şekil şartlarına tabi olduğunu vurgulamıştır. Sağlık Bakanlığının kendi iç işleyişini belirleyen İmza Yetkileri Yönergesi'nin hükümleri incelendiğinde, taşra teşkilatında görev yapan uzman tabiplerin istifalarının kabulü işlemlerinin bizzat Valinin onayı ile neticelendirileceği hüküm altına alınmıştır.

Yüksek mahkeme, illerde merkezi idare adına irade açıklamaya ve bağlayıcı işlem tesis etmeye tek yetkili makamın vali olduğunun altını çizmiştir. Dosya kapsamında, uzman hekimlerin istifasının kabul edilerek görevlerinin sona erdirilmesine ilişkin en üst idari karar alma noktasında, valilik makamından vali yardımcısına usulüne uygun bir yetki devri yapıldığına dair hiçbir belge veya açık düzenleme bulunmadığı ortaya konulmuştur. Herhangi bir makama açıkça yetki devri yapılmadığı durumlarda tesis edilen işlemlerin yetki unsuru bakımından açıkça sakat olduğu sonucuna varılmıştır. Davacının istifadan geri dönme beyanı veya mobbing iddialarının esasına girilmesine gerek dahi kalmaksızın, salt işlemi tesis eden makamın yetkisizliği, iptal nedeni olarak yeterli görülmüştür.

Sonuç olarak Danıştay 12. Dairesi, vali adına vali yardımcısı imzası ile tesis edilen davacının istifasının kabulüne ilişkin dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi yönündeki istinaf başvurusunun reddine dair bölge idare mahkemesi kararını bozmuştur.