Karar Bülteni

KARARIN KÜNYESİ

• Kendi isteğiyle verilen ayrılma dilekçesi geçerlidir.
• Yazılı beyan üzerine kurs ilişiği kesilir.
• İrade sakatlığı iddiası somut delillerle ispatlanmalıdır.
• Soyut mobbing iddiaları idari işlemi sakatlamaz.

Bu karar, askeri personelin eğitim ve ihtisas kursları süreçlerinde kendi hür iradeleriyle verdikleri ayrılma dilekçelerinin hukuki bağlayıcılığını ve sonuçlarını net bir biçimde ortaya koymaktadır. Danıştay, idare hukukunda yazılı beyanın önemine dikkat çekerek, personelin kendi isteğiyle sunduğu ve üzerinde herhangi bir tahrifat, silinti veya kazıntı bulunmayan dilekçelerin geçerli bir idari işleme dayanak teşkil edeceğini kesin bir dille vurgulamıştır. Kişinin sonradan dilekçeyi amirlerinin baskısı, tehdidi veya sistematik mobbing altında verdiğini ileri sürmesi, bu vahim iddiaların her türlü şüpheden uzak, kesin ve somut delillerle ispatlanamaması halinde hukuken hiçbir sonuç doğurmamaktadır. İdarenin, personelin geçerli yazılı beyanına dayanarak ve ilgili mevzuat hükümlerini uygulayarak tesis ettiği ilişik kesme işlemleri hukuka tamamen uygun kabul edilmiştir.

Emsal niteliğindeki bu önemli karar, özellikle Özel Kuvvetler Komutanlığı gibi oldukça spesifik, zorlu ve yüksek motivasyon gerektiren askeri eğitim süreçlerinde personelin kursa devam iradesinin taşıdığı kritik önemi göstermektedir. İstinaf merci konumundaki bölge idare mahkemelerinin, personelin açık yazılı ayrılma beyanını göz ardı ederek işlem tesisi için illaki tıbbi veya psikolojik yetersizlik raporu aranması gerektiği yönündeki dar yorumları Danıştay tarafından açıkça reddedilmiştir. Uygulamada bu hukuki içtihat, idarelerin kendi hür isteğiyle görevden veya kurstan ayrılmak isteyen personele yönelik tesis ettiği işlemlerin hukuki güvenliğini ciddi anlamda pekiştirecek ve sonradan ortaya atılan kanıtsız, soyut mobbing iddialarıyla kamu işlemlerinin iptal edilmesinin önüne geçerek idari istikrarı sağlayacaktır.

UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

Bu hukuki uyuşmazlık, doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı bünyesinde görev yapmak üzere astsubay olarak nasbedilen ve eğitim sürecine alınan bir askeri personelin, zorlu ihtisas eğitimi devam ederken kurstan ve nihayetinde Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesi üzerine patlak vermiştir. Davacı astsubay, eğitim sırasında yaşadığı fiziksel sağlık sorunlarının (varikosel rahatsızlığı vb.) yetkili makamlarca kasıtlı olarak göz ardı edildiğini, tedavi hakkının engellendiğini ve üstleri tarafından kendisine sistematik baskı ve mobbing uygulandığını belirterek kurstan ayrılmaya mecbur bırakıldığını iddia etmiştir.

Uğradığını iddia ettiği bu psikolojik baskılar neticesinde kendi ifadesiyle zorla kurstan ayrılma dilekçesi veren ve ilişiği kesilen personel, söz konusu ilişik kesme işleminin ve TSK'dan çıkarılmasının haksız olduğunu savunarak ilgili idareye karşı iptal davası açmıştır. Davacı, kurstan ilişiğinin kesilmesi işlemine ek olarak bu süreçte yoksun kaldığını belirttiği tüm parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesini mahkemeden talep etmiştir.

HUKUKİ BİLGİ VE TEMEL KURALLAR

Uyuşmazlığın hukuki zeminini ve çözümünü belirleyen temel kuralların başında, askeri personelin eğitim, kurs, atama ve ilişiğinin kesilmesi işlemlerini detaylıca düzenleyen 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu gelmektedir. Bu Kanun'un 68. maddesi, temel askeri eğitimlerde, deneme sürelerinde veya ihtisas kurslarında başarısız olan ya da kendi isteğiyle eğitimden ayrılan personelin statüsü hakkında idareye belirli yetki ve sorumluluklar yüklemektedir. İlgili kanun maddesi, askeri disiplinin ve hiyerarşinin korunması amacıyla kurstan kendi isteğiyle ayrılan personelin ilişiğinin kesilmesini emretmektedir.

Somut olaya doğrudan uygulanan ve davanın kaderini belirleyen bir diğer idari düzenleme ise Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'dir. Söz konusu Yönerge'nin 3. Bölümünde yer alan "Disiplin, İlişik Kesme, Çıkma ve Çıkarılma Esasları" başlıklı hükümler uyarınca, personelin kursu bırakma iradesini yazılı olarak bildirmesi durumunda tesis edilecek işlemler açık ve net bir şekilde belirlenmiştir. Yönergenin 11. maddesinde, Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak istemediğini veya devam eden kurstan kendi isteğiyle ayrılmak istediğini yazılı olarak beyan eden personelin kursla ilişiğinin derhal kesileceği şüpheye yer bırakmayacak şekilde hüküm altına alınmıştır.

İdare hukukunun en temel prensiplerinden olan ve işlemin hukuka uygunluk karinesini destekleyen "işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluğu" ilkesi çerçevesinde, kamu görevlisinin kendi el yazısı veya imzasıyla sunduğu istifa veya ayrılma beyanı, idari işlemin geçerli sebep unsurunu oluşturmaktadır. Borçlar Hukuku ve İdare Hukuku ekseninde irade sakatlığı (hata, hile, ikrah/korkutma) iddialarının ise genel ispat kuralları çerçevesinde mutlaka somut bilgi, belge, tanık beyanları veya kesinleşmiş yargı kararlarıyla kanıtlanması zorunludur.

SOMUT OLAYA İLİŞKİN TESPİTLER

Danıştay 12. Dairesi tarafından dava dosyasındaki tüm belgelerin ve süreçlerin detaylı incelenmesi neticesinde; davacının 04/04/2018 tarihinde Özel Kuvvetler Komutanlığında askeri eğitime alındığı, başarı göstererek astsubay çavuş olarak nasbedildiği, ardından 26/11/2018 tarihinde Özel Kuvvetler İhtisas Kursunda eğitime başladığı tespit edilmiştir. Ancak davacı personel, bu zorlu eğitim devam ederken 22/02/2019 tarihinde kendi hür iradesiyle imzaladığı bir dilekçe vererek kurstan ayrılma talebinde bulunmuştur. Bu dilekçe üzerine toplanan Öğretmenler Kurulu, kursiyerin yazılı beyanını ve kursa devam edecek motivasyona sahip olmadığını göz önünde bulundurarak mevzuat gereği kurstan ilişiğinin kesilmesine hukuka uygun olarak karar vermiştir. Akabinde de Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiği kesilmiştir.

İlk derece İdare Mahkemesi, davacının dilekçesinin geçerli olduğuna hükmederek davayı haklı olarak reddetmiştir. Ancak istinaf incelemesini yapan Bölge İdare Mahkemesi, davacının psikolojik yetersizliğine dair resmi bir sağlık kurulu raporu bulunmadığı gerekçesiyle yerel mahkeme kararını kaldırarak idari işlemi iptal etmiştir. Danıştay ise Bölge İdare Mahkemesinin bu yaklaşımını hukuka ve yasal mevzuata açıkça aykırı bulmuştur. Dava dosyasında mevcut olan ilişik kesme dilekçesinin sahte olduğuna, üzerinde herhangi bir silinti veya kazıntı yapıldığına dair hiçbir iddia veya kanıt bulunmamaktadır. Davacı, söz konusu dilekçeyi komutanlarının yoğun mobbingi ve baskısı altında verdiğini, hastanede tedavisinin engellendiğini ileri sürmüşse de, bu iddiaları destekleyecek somut hiçbir kanıt veya tıbbi rapor mahkemeye sunulamamıştır.

Danıştay, Özel Kuvvetler Okul Komutanlığı Kurslar Yönergesi'nin emredici hükümleri gereğince, kişinin yazılı olarak kurstan ayrılma beyanında bulunmasının ilişik kesilmesi için tek başına yeterli hukuki ve fiili sebebi oluşturduğuna dikkat çekmiştir. İdarenin, yürürlükteki yasal mevzuat hükümlerini uygulayarak ve davacının hür iradesiyle sunduğu kabul edilen dilekçeye dayanarak işlem tesis etmesinde hiçbir hukuka aykırılık saptanmamıştır.

Sonuç olarak Danıştay 12. Daire, davacının kendi isteğiyle kurstan ayrıldığına dair geçerli dilekçesine istinaden tesis edilen ilişiğinin kesilmesi işleminin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararını bozmuştur.