Makale

Türk Ceza Kanunu kapsamında düzenlenen banka veya kredi kartlarına yönelik suçlar, teknolojik gelişmelerin etkisiyle giderek daha karmaşık bir hal almaktadır. Bir bilişim hukuku uzmanı olarak bu alanı değerlendirdiğimizde, fiillerin hukuki sonuçlarının doğru tayin edilebilmesi için teşebbüs, iştirak ve içtima kurallarının titizlikle ele alınması gerektiği görülmektedir. Suçun işleniş biçimine göre failin ceza sorumluluğunun kapsamı değişmekte, bazen eylem icra aşamasında kalırken bazen de tamamlanmış ancak netice elde edilememiş olabilmektedir. Aynı şekilde, bir eylemin birden fazla kişi tarafından müşterek bir irade ile işlenmesi veya failin tek bir eylemle yahut aynı kararla birden fazla suça vücut vermesi de hukuk uygulamasında sıklıkla karşılaşılan durumlardır. Yargıtay içtihatları ışığında, ceza sorumluluğunu şekillendiren bu temel ceza hukuku kurumlarının nasıl uygulanacağının açıklığa kavuşturulması, adil bir yargılama süreci için zorunluluk arz etmektedir.

Kart Suçlarında Teşebbüs Hükümlerinin Uygulanması

Ceza hukukunda teşebbüs, failin işlemeyi kastettiği bir suça elverişli hareketlerle doğrudan doğruya başlaması ancak elinde olmayan nedenlerle suçu tamamlayamaması halidir. İlgili kanun maddesi bağlamında değerlendirildiğinde, failin ele geçirdiği gerçek bir banka veya kredi kartını kullanarak menfaat elde etmeye çalışması ancak cihazın kartı yutması, şifrenin yanlış girilmesi veya hesapta yeterli bakiye bulunmaması gibi dış etkenlerle haksız yarar sağlayamaması durumunda fiil teşebbüs aşamasında kalmış kabul edilir. Hukuk uygulamalarında, yararın elde edilememesi fiilin tamamlanmadığı anlamına gelir ve faile verilecek cezada teşebbüs indirimi uygulanır. Aynı şekilde sahte oluşturulan bir kartın sisteme sokulması sırasında da kullanım eyleminin başlaması fakat işlemin reddedilmesi durumunda failin cezai sorumluluğu doğrudan teşebbüs kuralları çerçevesinde belirlenmektedir.

Kart Suçlarında İştirak Halleri ve Birlikte Suç İşleme

Suça iştirak, bir hukuka aykırı fiilin işlenişine birden fazla kişinin farklı statülerde katılımını ifade eder. Banka veya kredi kartları vasıtasıyla işlenen suçlarda faillerin müşterek fail, azmettiren veya yardım eden sıfatıyla sorumlu tutulması ihtimal dahilindedir. Örneğin, sahte bir banka kartının üretilmesi sürecinde birden fazla kişinin ortak suç işleme kararı çerçevesinde fiil üzerinde hakimiyet kurarak hareket etmesi halinde tüm şahıslar müşterek fail olarak cezalandırılır. Ancak, kartı üreten kişi ile o kartı kullanarak alışveriş yapan kişi arasında herhangi bir önceden anlaşma veya irade birliği ispatlanamazsa, faillerin eylemleri bağımsız olarak değerlendirilir. Bu tür karmaşık olaylarda, failin yanında eyleme katılmayıp sadece özel kod veya program temin ederek eylemin icrasını kolaylaştıran kişinin sorumluluğu ise suça yardım etme hükümleri kapsamında değerlendirilmektedir.

Suçların İçtimai ve Zincirleme Suç Uygulamaları

Hukuk sistemimizde suçların içtimai, bir kişinin hukuka aykırı eylemleriyle birden fazla suç tipini ihlal etmesi durumunda nasıl cezalandırılacağını belirler. Banka ve kredi kartları bağlamında ihlal edilen fiillerde zincirleme suç hükümleri hukuk pratiğinde sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Failin aynı mağdura ait bir hesabı değişik zamanlarda birden fazla kez haksız yere kullanması tek bir suç olarak görülür ancak kanun gereği ceza miktarında oransal artırıma gidilir. Buna karşılık, failin sahte bir banka kartını üretmesi ve sonrasında bu kartı fiziksel olarak kullanması durumlarında geçitli suç veya fikri içtima kuralları işlemez; zira bunlar kanunda bağımsız fıkralarda düzenlenen müstakil fiillerdir. Sonuç olarak, fail mahkeme tarafından hem kart üretmekten hem de bu kart ile menfaat elde etmekten ötürü ayrı ayrı cezalandırılır.

TCK Kapsamında Kart Suçlarında İçtima Türleri

Kart suçlarında eylemlerin hukuki nitelendirmesinin isabetli yapılabilmesi adına, mahkeme kararlarında en çok rastlanan içtima durumlarının ayrıştırılması elzemdir. Faillerin eylemlerinin bağımsız ihlaller mi yoksa zincirleme suç mu oluşturduğu hususu, doğrudan cezalandırma politikasının temelini teşkil eder. Bilişim ve ceza hukuku pratiğinde, yargı mercilerinin ceza tayininde göz önünde bulundurduğu temel içtima prensipleri şu şekilde sıralanabilir:

• Aynı bankaya ait ve aynı hesaba bağlı bir kartın değişik tarihlerde defalarca haksız kullanımı zincirleme suç hükümlerinin uygulanmasını gerektirir.
• Sahte kartın önce hukuka aykırı şekilde üretilmesi ve sonrasında menfaat sağlamak amacıyla bizzat kullanılması, fikri içtima değil iki ayrı bağımsız suç kabul edilerek failin iki kez cezalandırılmasını doğurur.
• Farklı bankaların hesaplarına ait kopyalanmış sahte kartların ele geçirilerek bulundurulması durumunda, ihlal edilen hukuki değer gereği mağdur banka sayısı kadar farklı suç oluşmuş sayılır.