Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 2013/35192 E. 2013/28971 K.

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, işveren tarafından makul yarar sağlanmadan gerçekleştirilen ikale sözleşmesini geçersiz sayarak işçinin işe iadesine yönelik yerel mahkeme kararını isabetli bulmuştur. Ancak mahkemece hükmedilen tazminat miktarını kanuna aykırı bularak kararı bozmuş ve tazminat tutarını yeniden tayin etmiştir.

Kararda bir de karşı oy yazısı bulunmakta olup, ilgili üyeye göre davacının el yazısıyla düzenlediği dilekçede iradesinin fesada uğradığına dair bir delil bulunmadığı ve işverence ek menfaat sağlandığı gerekçesiyle tarafların ortak iradesine değer verilerek işe iade davasının reddedilmesi gerektiği savunulmuştur.

UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

Davacı işçi, kendisine uygulanan mobbing neticesinde işten ayrılma talepli bir dilekçe vermek zorunda bırakıldığını ve bu doğrultuda imzalanan ikale sözleşmesinin geçerli olmadığını ileri sürerek feshin iptali ile işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir. Uyuşmazlık, taraflar arasındaki iş ilişkisinin ikale (bozma) sözleşmesi ile sonlanıp sonlanmadığı ve şayet fesih geçersiz ise işe başlatmama tazminatının hangi tutar üzerinden belirlenmesi gerektiği noktalarında toplanmaktadır.

HUKUKİ BİLGİ VE TEMEL KURALLAR

İş sözleşmesinin ikale yoluyla sona erdirilmesinde, sözleşmeyi sona erdirme teklifinin işverenden gelmesi halinde işçiye mutlaka yeterli seviyede "makul yarar" sağlanması gerekmektedir. Makul yararın kararlaştırılmaması veya yetersiz olması durumunda ikale sözleşmesi geçersiz sayılır.

Diğer taraftan, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca işe başlatmama tazminatı, alt ve üst sınırları (dört ila sekiz aylık ücret tutarı) dikkate alınarak belirlenmelidir. Bu tazminat tayin edilirken işçinin kıdemi ve fesih sebebi gibi somut olgular ölçüt alınır. Kanundaki üst sınırın aşılabilmesinin tek istisnası ise feshin sendikal sebebe dayanmasıdır; bu durumda tazminat işçinin en az bir yıllık ücreti tutarında belirlenir.

SOMUT OLAYA İLİŞKİN TESPİTLER

Somut olayda, davacı ile davalı işveren arasındaki ikale teklifinin işverenden geldiği, ancak işçiye sağlanan ve kararlaştırılan makul yararın yeterli seviyede olmadığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda yerel mahkemenin, ikale sözleşmesini geçersiz kılarak feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine karar vermesi Yargıtay tarafından dosya içeriğine uygun ve yerinde bulunmuştur.

Ne var ki, yerel mahkemece işe başlatmama tazminatının davacının beş aylık ücreti tutarında belirlenmesi hatalı bulunmuştur. Yargıtay, fesih sebebine ve davacının çalışma süresine (kıdemine) bakıldığında işe başlatmama tazminatının alt sınırdan ayrılarak beş ay olarak takdir edilmesini gerektirecek şartların oluşmadığını belirtmiştir. Bu nedenle karar bozularak ortadan kaldırılmış, Yargıtay tarafından yeniden kurulan hükümle işe başlatmama tazminatı davacının dört aylık brüt ücreti tutarında belirlenerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mobbing ikale işe_iade işe_başlatmama_tazminatı makul_yarar irade_fesadı