Makale

Bilişim ve finans teknolojilerinin gelişimi, ödeme araçlarının dijitalleşmesiyle birlikte bankacılık sistemine yönelik ihlalleri de beraberinde getirmiştir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 245/3. maddesi, bu ihlallerden biri olan sahte oluşturulan veya üzerinde sahtecilik yapılan bir banka veya kredi kartını kullanmak suretiyle yarar sağlama suçunu düzenlemektedir. Bu suç tipiyle, sadece bireylerin malvarlığı değerleri değil, aynı zamanda toplumun bilişim sistemlerine ve bankacılık işlemlerine duyduğu güven karma bir hukuki değer olarak koruma altına alınmaktadır. Kanun koyucu, sahte kartın fiilen kullanılarak haksız menfaat elde edilmesini bağımsız ve yaptırımı ağır bir suç olarak öngörmüştür. Suçun tamamlanabilmesi için failin sahte olduğunu bildiği kartı kullanması ve neticesinde kendisine veya bir başkasına ekonomik bir yarar sağlaması şarttır. Bu bağlamda, eylemin fiili icrasından neticenin doğmasına kadar geçen süreçteki teşebbüs halleri ile eyleme birden fazla kişinin katıldığı iştirak durumları ve normların birleştiği içtima kuralları, bilişim ceza uygulamalarının en teknik boyutlarını oluşturmaktadır.

Sahte Banka veya Kredi Kartını Kullanarak Yarar Sağlama Suçu

Suçun maddi unsuru, sahte olarak üretilmiş veya üzerinde sahtecilik yapılmış banka ya da kredi kartıdır. Failin bu suçu işleyebilmesi için söz konusu sahte kartı bizzat kullanması ve bu kullanımdan ekonomik bir menfaat elde etmesi gerekir. Bu kullanımın mutlaka fiziki bir POS cihazından veya ATM'den yapılması zorunlu değildir; günümüz uygulamalarında mail-order yöntemiyle veya sanal POS üzerinden internet alışverişlerinde kullanılması da tipiklik unsurunu oluşturmaktadır. Sahte kart kullanımı ile yarar sağlama suçu, sırf hareket suçu olmayıp bir neticeli suç niteliğindedir. Çünkü failin sadece kullanmaya yönelik icrai hareketi yapması yeterli olmayıp, aynı zamanda haksız yararın da failin veya bir başkasının fiili tasarruf alanına girmesi aranmaktadır. Failin genel kast ile hareket ederek kartın sahte olduğunu bilmesi ve bu eylemi hukuka aykırı menfaat temin etme iradesiyle gerçekleştirmesi, suçun manevi unsurunu teşkil eder. Bu fiil, daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde kanunda belirtilen hapis ve adli para cezası yaptırımlarına tabi tutulmaktadır.

Suçun Özel Görünüş Şekilleri

Suça Teşebbüs ve İştirak Halleri

Sahte kartın kullanılması suretiyle menfaat temin etme suçu, netice aranan bir suç olduğu için teşebbüse elverişli bir suç tipidir. Failin sahte kartı alışverişte kullanmak üzere makineden geçirmesi ancak limit yetersizliği, cihazın şifreyi reddetmesi veya bankanın onayı vermemesi gibi elinde olmayan engellerle yarar elde edememesi durumunda eylem teşebbüs aşamasında kalmış kabul edilir. Failin yarara ulaşma olanağına sahip olduğu, yani menfaatin tasarruf alanına girdiği anda ise suç tamamlanmış sayılacaktır. Yargıtay içtihatları da, failin icrai hareketlere başlamasına rağmen elinde olmayan dışsal nedenlerle menfaat elde edemediği halleri teşebbüs kapsamında değerlendirmektedir.

Bununla birlikte, suçun iştirak halinde işlenmesi durumunda genel iştirak hükümleri doğrudan uygulama alanı bulmaktadır. Sahte kartı fiilen kullanan kişi ile bu kullanım neticesinde yararı elde eden kişinin aralarında iştirak iradesi (birlikte suç işleme kararı) bulunması kaydıyla, faillerin her biri eylem üzerinde kurdukları fiili hakimiyet ölçüsünde müşterek fail olarak sorumlu tutulacaklardır. Eylemin bizzat icra edilmemiş olması, iş bölümü kapsamında faillik sıfatını ortadan kaldırmaz. Ancak failler arasında herhangi bir iştirak iradesi bulunmaksızın, bir başkası tarafından sahte kartla elde edilen haksız yararı sonradan bilerek devralan veya kabul eden üçüncü kişi açısından iştirak hükümleri uygulanamaz; bu kişinin eylemi somut olayın özelliklerine göre bağımsız bir suç çerçevesinde değerlendirilir.

Sahte Kart Kullanımında İçtima Kuralları

İçtima kurallarının tespiti, sahte kart kullanımı suçunda cezai yaptırımın belirlenmesi ve ceza adaleti açısından büyük önem taşımaktadır. Sahte oluşturulan kartın kullanılması fiilinde ortada henüz gerçek bir kart hamili bulunmadığından suçun mağduru, sahteciliğin yöneldiği kartı çıkaran banka veya finans kurumu olarak kabul edilmektedir. Bu temel kabul çerçevesinde, Yargıtay uygulamalarına göre bir bankaya ait birden fazla sahte kartın aynı suç işleme kararı ile kullanılması veya tek bir sahte kartın değişik zamanlarda art arda kullanılması durumunda faile birden fazla ceza verilmesi yerine zincirleme suç hükümleri tatbik edilir. Ancak farklı bankalara ait sahte kartların kullanılması halinde, mağdur banka sayısınca ayrı ayrı suçların oluştuğu varsayılmaktadır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun yerleşik içtihatlarında, failin sahte kartı üretme suçu ile bu kartı kullanma suçu arasındaki norm ilişkisi özel bir içtima kuralına bağlanarak geçit suç niteliğinde değerlendirilmiştir. Bir kimse, baştan itibaren kullanarak haksız menfaat sağlamak kastıyla sahte kart üretmiş ve ardından bunu fiilen kullanmışsa, sahte kart üretme fiili kullanarak yarar sağlama suçu içerisinde erimiş sayılır. Bu durumda fail, her iki eylemden ayrı ayrı değil, haksızlık muhtevası daha ağır olan ve amacı gerçekleştiren sahte kartın kullanılması suretiyle yarar sağlama suçundan dolayı cezalandırılır. Fakat sahte kartın kullanılmadan ele geçirildiği veya kullanım kastının kesin tespit edilemediği hallerde içtima kuralı işletilmeyecektir. Yargıtay'ın sahte kartın kullanımına dair içtima uygulamalarındaki temel prensipleri şu şekildedir:

• Suçun mağduru sahte kartın ait olduğu banka kabul edildiğinden, aynı bankanın farklı sahte kartları için zincirleme suç hükümleri uygulanır.
• Farklı bankaların sahte kartları kullanıldığında, her bir banka için fiili ve hukuki birer ayrı kullanım suçu oluştuğu kabul edilir.
• Üretim eylemi, kullanma eylemi için geçit suçu niteliği taşıdığından, doğrudan kullanan ve yarar sağlayan faile ayrıca üretmekten ceza verilmez.