Resmî Gazete İlanlarında Unutulma Hakkı ve Başvuru Süreci

Dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte kişisel verilerin korunması ve dijital hafızadaki kalıcılığı, modern hukuk sistemlerinde önemli tartışmalara yol açmıştır. Bu bağlamda, devletin resmi yayın organı olan Resmî Gazete, yasama, yürütme ve yargı organlarının aldığı kararları kamuya duyurarak hukuki güvenlik ilkesi ve kamusal şeffaflığı sağlamak amacıyla yayımlanmaktadır. Ancak, Resmî Gazete'nin ilan bölümünde, özellikle yargı ilanları vasıtasıyla yayımlanan kişisel verilerin internet arşivi üzerinden kolayca erişilebilir olması, bireylerin unutulma hakkı ile doğrudan bir çatışma yaratmaktadır. İnternet arama motorlarında yapılan sorgularda, kişilerin geçmişte yaşadıkları ve bedelini ödedikleri olumsuz yargı süreçlerinin sürekli olarak karşılarına çıkması, onların sosyal ve ekonomik hayatlarını zedeleyebilmektedir. Bu nedenle, özel hayatın gizliliği ve mahremiyetin korunması amacıyla, Resmî Gazete'deki içeriklere yönelik unutulma hakkının kullanılması büyük bir hukuki gereklilik haline gelmiştir. Bu yazımızda, Resmî Gazete'de yer alan yargı ilanlarına karşı unutulma hakkının nasıl işletileceği ve başvuru süreçlerinin hukuki boyutları incelenmektedir.

Resmî Gazete'deki Yargı İlanları ve Unutulma Hakkı İhlali

Resmî Gazete'nin içerik yapısı incelendiğinde, yasama ve yürütme bölümlerinin yanı sıra oldukça geniş bir ilan bölümü bulunduğu görülmektedir. Bu bölüm altındaki yargı ilanları, mahkemeler tarafından yasal zorunluluk gereği yayımlanan resmi duyurulardır ve tebligat yerine geçerek yasal sürelerin başlangıcını oluştururlar. İlanlarda genellikle kişilerin adı, soyadı, anne-baba adı, ikametgâh adresi ve yargılamaya konu olan suç bilgisi gibi hassas kişisel veriler yer almaktadır. Basılı gazete döneminde arşivlerin tozlu raflarında kalan bu veriler, 2000'li yıllardan itibaren dijital hafıza sistemine aktarılarak arama motorları üzerinden herkesin kolayca ulaşabileceği bir yapıya bürünmüştür. Bu kolay erişilebilirlik, bireylerin toplum içindeki şeref ve itibarını zedelemekte, iş bulma veya yeni bir hayat kurma süreçlerinde sürekli olarak geçmişteki olumsuz olaylarla anılmalarına sebebiyet vermektedir. Dolayısıyla, arama motorlarında beliren bu yargı ilanları, kişilik haklarına saldırı riski barındırdığından, unutulma hakkının temel bir uygulama alanı olarak karşımıza çıkmaktadır.

Resmî Gazete'de Unutulma Hakkı İçin Başvuru Yolları

Bireylerin internet aramalarında karşılaştıkları Resmî Gazete ilanlarına dair unutulma hakkı talepleri için başvurabilecekleri iki temel yol bulunmaktadır. İlk akla gelen yöntem Google yönetimine başvuru yapmak olsa da, Google resmi kurumların sitelerinde yer alan bilgilerin üstün kamu yararı barındırdığını varsayarak bu tür içerik kaldırma taleplerini genellikle reddetmekte ve kişileri doğrudan ilgili resmi kuruma yönlendirmektedir. Bu nedenle, hukuki olarak en doğru ve etkili yöntem, Resmî Gazete'yi yayımlamakla görevli olan Cumhurbaşkanlığı Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürlüğü birimine doğrudan başvuru yapmaktır. Bireyler, şahsen, posta yoluyla veya Resmî Gazete'nin internet sitesinde yer alan "Bize Ulaşın" formu üzerinden başvuru dilekçesi ile taleplerini idareye iletebilirler. Dilekçede, kimlik ve iletişim bilgilerinin yanı sıra, ilanın yer aldığı Resmî Gazete tarihi, sayısı ve Google arama bağlantısı açıkça belirtilmeli; ayrıca söz konusu ilanın günümüzde kamu yararı taşımadığı ve bireyin manevi varlığına zarar verdiği detaylıca gerekçelendirilmelidir.

İdarenin Başvuruyu Değerlendirme Kriterleri

Cumhurbaşkanlığı Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürlüğü'ne ulaşan talepler, öncelikle Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun kapsamında şekli şartlar yönünden incelenir. Eksiklik bulunmayan başvurular esastan incelemeye alınarak çeşitli hukuki kriterlere göre değerlendirilir.

• Geçen sürenin uzunluğu: İlanın yayımlanmasından bu yana geçen zamanın, verinin tutulmasındaki kamu yararını ortadan kaldırıp kaldırmadığı incelenir.
• Suçun ağırlığı: Çocuk istismarı veya terör gibi toplumun hassasiyetle yaklaştığı ağır suçlarda unutulma hakkı talepleri genellikle reddedilmektedir.
• Kişisel verilerin niteliği: İlanda yer alan anne-baba adı, doğum tarihi veya adres gibi bilgilerin kişiyi ne ölçüde belirlenebilir kıldığı dikkate alınır.
• Arama motoru sıralaması: İhlale konu ilanın, kişi adıyla yapılan Google sorgularında kaçıncı sayfada ve sırada çıktığı değerlendirilen diğer bir husustur.

Başvurunun Kabulü ve Reddi Durumunda Hukuki Süreç

İdare tarafından yapılan değerlendirme neticesinde talebin kabul edilmesi halinde, bireyin mağduriyetinin giderilmesi için kısmi kabul niteliğinde bir teknik işlem uygulanır. Hukuki güvenlik ilkesi gereğince Resmî Gazete'nin arşivi tamamen silinemeyeceğinden, ilgili ilan metni resim formatına dönüştürülerek kopyalanabilir olmaktan çıkarılır ve Google algoritmasının bu veriyi indekslemesi engellenir. Ardından teknik birimlerce Google'a linkin kaldırılması talebi iletilir ve arama sonuçlarındaki bağ koparılarak kişisel veri ihlali sonlandırılır. Diğer yandan, olayın üzerinden yeterli sürenin geçmemesi, suçun niteliğinin ağır olması veya kamu yararının devam etmesi gibi durumlarda idarece red kararı verilebilmektedir. Red kararı verilmesi durumunda, ilgili ilan internet aramalarında görünmeye devam eder; ancak talep sahibinin bu idari işleme karşı idari yargıda dava açma hakkı saklıdır. Bu süreç, idarenin temel hakları koruma vazifesi ile şeffaflık ilkeleri arasındaki hassas dengeyi yansıtmaktadır.