Bilişim Suçlarında Nitelikli Haller, İçtima ve Yargılama

Bilişim sistemlerine yönelik hukuka aykırı erişimler, Türk Ceza Kanunu'nda yalnızca temel şekliyle değil, aynı zamanda suçun işleniş biçimine veya ortaya çıkan sonuca göre farklı yaptırımlara tabi tutulmaktadır. Bilişim sistemine girme suçunun nitelikli halleri, failin kastı, suçun konusu olan sistemin niteliği ve meydana gelen zararın boyutuna göre cezanın artırılmasını veya indirilmesini gerektirebilir. Suçun işlenmesi sırasında birden fazla hukuki değerin ihlal edilmesi, ceza hukukunun en karmaşık konularından biri olan suçların içtimaı müessesesini gündeme getirmektedir. Diğer yandan, bu suçların doğası gereği sınır aşan bir yapıya sahip olması, failin ve mağdurun farklı fiziki konumlarda bulunabilmesi, bilişim suçlarında yargılama sürecini yetki ve görev yönünden özellikli kılmaktadır. Ceza yargılamasında maddi gerçeğe ulaşırken, failin iştirak iradesi ve teşebbüs aşamasındaki eylemleri de titizlikle değerlendirilmelidir.

Bilişim Sistemine Girme Suçunda Nitelikli ve Ağırlaşmış Haller

TCK madde 243 kapsamında, suçun temel şekline göre cezayı hafifleten veya ağırlaştıran özel durumlar öngörülmüştür. Maddenin ikinci fıkrasında düzenlenen bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemlere girme fiili, kanun koyucu tarafından cezayı indiren bir nitelikli hal olarak düzenlenmiştir. Bu düzenleme doktrinde, şifreli yayınlar veya abonelik gerektiren sistemlerde ekonomik yararın ihlal edildiği gerekçesiyle eleştirilse de, yasaya göre failin cezası yarı oranına kadar indirilmektedir. Öte yandan, suçun terör amacıyla işlenmesi halinde, Terörle Mücadele Kanunu uyarınca ceza yarı oranında artırılmaktadır. TCK madde 243'ün üçüncü fıkrasında ise suçun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hali düzenlenmiştir. Buna göre, failin bilişim sistemine girme eylemi sonucunda, sistemi bozma kastı olmaksızın taksirle sistemin içerdiği verilerin yok olması veya değişmesi halinde, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunmaktadır.

Bilişim Suçlarında Teşebbüs, İştirak ve İçtima Kuralları

Bilişim sistemine girme suçunda teşebbüs hükümleri, suçun işleniş biçimine göre farklılık göstermektedir. Failin sisteme girmeye çalışırken elinde olmayan nedenlerle güvenlik duvarına takılması durumunda suç teşebbüs aşamasında kalır. Ancak sisteme girildikten sonra sistemde kalmaya devam etme eylemi kesintisiz bir fiil olduğundan, kalma eylemine teşebbüs mümkün değildir. İştirak hükümleri açısından ise, teknik bilgisi olmayan birinin bir bilişim uzmanını sisteme girmeye ikna etmesi durumunda azmettirme, sistemin kapısını açık bırakıp girişi kolaylaştırma durumunda ise yardım etme söz konusu olur. Suçların içtimaı bağlamında, failin aynı mağdura ait sisteme farklı zamanlarda birden fazla kez girmesi zincirleme suç hükümlerinin uygulanmasını gerektirir. Bilişim sistemine girilerek hırsızlık veya dolandırıcılık yapılması durumunda ise, geçit suçu kavramı uygulanmaz ve fail hem bilişim sistemine girme hem de hedeflediği diğer amaç suçtan dolayı gerçek içtima kurallarına göre ayrı ayrı cezalandırılır.

Bilişim Suçlarının Yargılama Süreci ve Zamanaşımı

Bilişim sistemine girme suçuna ilişkin yargılamalarda görevli mahkeme, ilgili kanun uyarınca Asliye Ceza Mahkemeleridir. İnternet ve ağ bağlantıları üzerinden işlenen bu suçlarda yetkili mahkemenin tespiti büyük önem arz eder. Suçun işlendiği yer, hem failin eylemi gerçekleştirdiği bilgisayarının bulunduğu yer hem de mağdura ait hedef bilişim sisteminin bulunduğu yer olarak kabul edildiğinden, her iki yer mahkemesi de yetkili sayılmaktadır. Bilişim suçlarının büyük bir kısmı şikayete tabi olmayıp yargı makamlarınca resen takip edilen suçlar arasındadır. Soruşturma aşamasında maddi gerçeğe ulaşabilmek için faillerin kullandığı elektronik delillerin, IP numaralarının ve erişim loglarının titizlikle incelenmesi gerekir. Yargılama sürecinin genel çerçevesini ve failin cezai sorumluluğunun zaman sınırlarını belirleyen temel hususlar ise şu şekildedir:

• Bilişim sistemine girme suçunun temel halinde dava zamanaşımı süresi fiilin işlendiği tarihten itibaren 8 yıldır.
• Fail hakkında verilen mahkûmiyet kararının kesinleşmesinin ardından cezanın infazı için öngörülen ceza zamanaşımı süresi ise 10 yıl olarak belirlenmiştir.
• Suçun yurtdışında bir Türk vatandaşı tarafından işlenmesi durumunda yargılama yapılması, yabancı devletin veya zarar görenin şikayetine bağlı tutulmuştur.