Makale

Av tüfeklerinde yapılan namlu tadilatları ve dönüştürücü kullanımları, silahın hukuki statüsünü doğrudan etkileyebilmektedir. Namlu boyunun kısaltılması veya çapın değiştirilmesi, 6136 ve 2521 sayılı Kanunlar kapsamında ağır yaptırımlar doğurabilecek adli sonuçlara yol açmaktadır.*

Av tüfekleri, ilgili mevzuatlar çerçevesinde avlanma ve atıcılık sporlarında kullanılan, belirli yasal standartlara tabi ateşli silahlardır. Bir hayvan hakları avukatı olarak adli süreçlerde sıklıkla karşılaştığımız sorunlardan biri, silah sahiplerinin yasal olarak edindikleri av tüfeklerinin namlularında yaptıkları keyfi tadilatlardır. Silahın orijinal yapısında meydana getirilen her türlü fiziksel değişiklik, kalibre dönüştürücü aparatların eklenmesi veya şok takılması, sadece silahın mekanik yapısını değil, aynı zamanda kanunlar karşısındaki hukuki sınıflandırmasını da doğrudan değiştirebilmektedir. Özellikle yivsiz ve setsiz olarak üretilen av tüfeklerinin namlu boylarında yapılan oynamalar, eylemi basit bir idari ihlal olmaktan çıkarıp faillerin ağır ceza mahkemelerinde yargılanmasını gerektiren suçlara dönüştürebilmektedir. Bu makalede, av tüfekleri üzerinde gerçekleştirilen namlu tadilatlarının ve dönüştürücü kullanımlarının, yürürlükteki mevzuat ve yasal düzenlemeler ışığında hangi suç tiplerine vücut verebileceği detaylı ve profesyonel bir hukuki incelemeyle ele alınacaktır.

6136 Ve 2521 Sayılı Kanunlar Çerçevesinde Av Tüfekleri

Türk Hukuk sisteminde ateşli silahlar temel olarak iki ana kanun etrafında şekillenmektedir. Bunlardan ilki, ruhsatsız silah taşıma, imal etme ve bulundurma suçlarını düzenleyen 6136 sayılı ateşli silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’dur. İkincisi ise yivsiz av tüfekleri ile sporda kullanılan nişan tüfek ve tabancalarının yapımı, alımı, satımı ve bulundurulmasını mevzuata bağlayan 2521 sayılı Kanun’dur. İlgili 2521 sayılı Kanunun dördüncü maddesine göre yivsiz av tüfekleri, avda ve atıcılık sporunda kullanılan, namlularında yiv ve set bulunmayan silahlar olarak tanımlanmıştır. Orijinal haliyle bu kanuna tabi olan bir yivsiz av tüfeği, üzerinde kanuna aykırı tadilatlar yapıldığı andan itibaren yasal korumasını ve statüsünü kaybedebilmektedir. Silahın yapısında, özellikle namlu kısmında meydana getirilen oynamalar, silahı 2521 sayılı Kanun kapsamından çıkararak çok daha ağır cezai yaptırımlar içeren 6136 sayılı Kanun kapsamına sokabilmektedir. Bu durum, silah sahibinin kastına bakılmaksızın doğrudan silahın yeni fiziki vasfı üzerinden hukuki bir değerlendirme yapılmasını zorunlu kılmaktadır.

Namlu Boyunun Kısaltılması Ve Hukuki Statü Değişikliği

Av tüfekleri üzerinde en sık rastlanan yasa dışı tadilatlardan biri namlu boyunun fiziksel olarak kısaltılmasıdır. Orijinal fabrika çıkış ölçülerinin dışına çıkılarak namlunun kesilmesi, silahın sınıflandırmasını temelden değiştiren ve telafisi güç cezai sonuçları olan bir eylemdir. Mevzuatımıza ve yerleşik adli bilimler uygulamalarına göre, av tüfeklerinin namlu boyları kısaltılarak atım yatakları hariç 30 santimetre, toplam uzunlukları ise 50 santimetreyi geçmeyecek ölçülere indirildiğinde, bu silahlar artık av tüfeği statüsünden tamamen çıkmaktadır. Bu kritik yasal ölçülerin altına inen tüfekler, hukuken "tabanca" vasfı kazanmakta ve doğrudan 6136 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmektedir. İlgili kanun kapsamında yivsiz bir tüfeği keserek tabanca vasfına sokmak ve bu silahı bulundurmak ağır yaptırımlara tabidir. Kanunun 12. maddesine göre, yasa dışı yollarla ateşli silah yapan, mermilerini bulunduran veya bu amaçla taşıyan kişiler beş yıldan on iki yıla kadar hapis cezası ile karşı karşıya kalmaktadır. Dolayısıyla basit gibi görünen bir namlu kesme işlemi, kişiyi ağır bir ceza yargılamasının faili haline getirmektedir.

Kalibre Dönüştürücüler Ve Şok Kullanımının Adli Yansımaları

Namlu tadilatlarının hukuki sonuç doğuran bir diğer boyutu ise atım yatağına dönüştürücü (adaptör) eklenmesi veya namlu ucuna daraltıcı şok aparatlarının takılmasıdır. yivsiz av tüfeklerinin namlu yatağına aparat eklenerek farklı çapta fişek (örneğin 9 milimetre pipet fişek) atabilir hale getirilmesi, olası adli soruşturmalarda adli makamları yanıltıcı etkilere yol açabilmektedir. Atım yatağına dönüştürücü yerleştirilen bir av tüfeği hukuken halen 2521 sayılı Kanun kapsamında av tüfeği olarak değerlendirilmeye devam etse de, olay yerinde bulunacak mühimmat çapı ile ruhsatlı silahın orijinal çapı arasında uyuşmazlık doğacaktır. Bu durum, failin tespiti aşamasında maddi gerçeğin ortaya çıkmasını zorlaştıracağından, dönüştürücü satışlarının kayıt altına alınması hukuki bir zorunluluk gerektirmektedir. Benzer şekilde, namlu ucuna eklenen şok aparatları silahın yasal kanun statüsünü değiştirmese de, mühimmatın tahrip gücünü artırmaktadır. İzinsiz olarak rahatça satılabilen bu parçaların kayıt sistemine dahil edilmesi, adaletin tesisi açısından büyük bir önem taşımaktadır.

Kanuna Aykırı Silah Tadilatlarında Uygulanacak Yaptırımlar

Silahlar üzerinde yapılan kanuna aykırı her türlü imalat, tadilat ve ruhsatsız bulundurma işlemleri, 6136 sayılı Kanunun 12. maddesi kapsamında cezalandırılmaktadır. İlgili kanun maddesi uyarınca öngörülen hukuki yaptırımlar ve cezayı artıran nitelikli haller şunlardır:

• Yasa dışı yollarla ateşli silah imal edenler, satanlar veya bu amaçla bulunduran failler beş yıldan on iki yıla kadar hapis ve beş yüz günden beş bin güne kadar adli para cezası alırlar.
• İlgili kanun maddesindeki suçların iki veya daha fazla kişi tarafından iştirak halinde işlenmesi durumunda failler hakkında sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
• Silah imalatı veya tadilatı eylemlerinin suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde gerçekleştirilmesi halinde mahkemelerce verilecek cezalar bir kat artırılır.
• Orijinalinden saptırılarak tabanca vasfı kazandırılan silahların veya mermilerin miktar bakımından vahim boyutlarda olması durumunda temel cezalar yarı oranında artırılarak uygulanır.